Seckin Y.

Bu kayıt, kavruma başlarken kaydındaki makineden bağımsız ilkelerin Aillio Bullet'ta hangi ayara karşılık geldiğini anlatıyor. Makineyle ilgili bilgiler Aillio'nun kendi belgelerinden geliyor: Bullet R1 kullanım kılavuzu (sürüm 2.18, 2022), Aillio'nun yeni başlayanlar için yazdığı "How to Begin Roasting Great Coffee on the Bullet R1 V2" yazısı ve Bullet R2'nin teknik bilgileri. Tamburun içindeki çekirdek hareketi için Birmingham Üniversitesi'nin Bullet R1'de yaptığı ve 2023'te yayımladığı deneyi kullanıyoruz. R1 ile R2 arasında fark olan yerleri ayrıca belirttik. ## Makine ısıyı nasıl veriyor? - Tamburu doğrudan ısıtan bir makine. Aillio, Bullet'ı "klasik, katı tamburlu" bir kavurma makinesi olarak tanımlıyor. Isıtıcı alev değil: Karbon çeliğinden tambur, indüksiyonla doğrudan ısıtılıyor. Tambur 5,9 litre ve içinde çok kanatlı bir karıştırıcı var. - Bu yüzden tambur önceden ısıtılır. Kaffelogic gibi soğuk başlayan sıcak hava makinelerinden farklı olarak Bullet'ta tambur, çekirdekler dökülmeden önce belirlenen sıcaklığa getiriliyor. Makine çekirdeklerin döküldüğünü, çekirdek sıcaklığının dakikada 20°C'den hızlı düşmesinden anlıyor ve zamanlayıcıyı kendisi başlatıyor. Çok küçük partilerde bu algılanmayabiliyor; o zaman PRS düğmesiyle elle başlatılıyor. - Isının yolu. Sıcak tamburlu makinelerde ısının bir kısmı çekirdeğe tambur duvarından iletimle, bir kısmı tamburdan geçen havayla geliyor. Tamburun depoladığı ısı, ayar değiştirince çekirdek sıcaklığının geç tepki vermesinin de nedeni. (Kavrumdaki Isının Üç Yüzü, Momentum yazısı) ## Üç ayar: güç, fan, tambur Aillio'ya göre kavrumu en çok üç şey belirliyor: tamburun başlangıç sıcaklığı (preheat), tambura verilen ısı ve egzoz fanının çekişi. Kavrum sırasında güç, fan ve tambur hızı değiştirilebiliyor. | | Bullet R1 (V2) | Bullet R2 | |---|---|---| | Güç | P0–P9, 350–1500 W | 10 kademe, 1700 W | | Egzoz fanı | 12 kademe (teknik bilgiler); kılavuzdaki kalibrasyon tablosunda F1 ≈ 600, F5 ≈ 1500, F9 ≈ 2300 devir/dk | 12 kademe; hava akışını kendi ayarlayan FlowSense | | Tambur hızı | 9 kademe (D1–D9) | 9 kademe, 30–90 devir/dk | | Kapasite | 200 g – 1 kg | 200 g – 1 kg | | 1 kg için birinci çatlamaya | en hızlı 11–12 dk | 7–9 dk | - Güç: büyük partide ve düşük ön ısıtmada daha fazla. Aillio'ya göre iki temel kural var: Küçük parti daha az enerji, dolayısıyla daha düşük güç ister; önceden ısıtma sıcaklığı ne kadar düşükse kavrum sırasında o kadar yüksek güç gerekir. Kullanıcıların çoğu kavruma yüksek bir güçle (örneğin P8) başlayıp kavrum ilerledikçe gücü yavaş yavaş düşürüyor. - Fan: düşük kademede ısıtır, yüksek kademede frenler. Aillio'ya göre fanın etkisi karmaşık: Düşük kademelerde (1–3) fanı artırmak taşınımla gelen ısıyı artırıp kavrumu hızlandırabiliyor; yüksek kademelerde (4–9) tamburdaki hava belirgin biçimde artıyor ve fan, fazla hızlanan bir kavrumu frenlemenin yolu oluyor. Önerisi, düşük bir fanla (1–3) başlayıp kavrum boyunca yavaş yavaş artırmak; fanı tam güçte kullanmak nadiren gerekiyor. Kılavuza göre de F6–F9 sıcaklığı çarpıcı biçimde düşürecek kadar güçlü. Havanın ısıyı hem getirip hem götürdüğünü hava akışı yazımızda anlatmıştık. - Baca bağlantısı da havayı değiştirir. Aillio, sonuna fan takılmış kapalı bir baca bağlantısının makineden fazla hava çekip fazla ısı götürebileceğini, rüzgâra açık kapalı bir bağlantının ise havayı geri itip kavrumları tutarsızlaştırabileceğini yazıyor. Önerdiği düzen, egzoz ile baca arasında boşluk bırakan açık bir bağlantı; boru 2,5 m'den uzunsa sonuna fan gerekiyor. ## Probun gösterdiği sıcaklık - İki ölçüm var. V1.5, V2 ve R2'de çekirdek sıcaklığı hem klasik bir probla hem de kızılötesi bir algılayıcıyla (IBTS) ölçülüyor. Ekranda varsayılan olarak IBTS gösteriliyor; A düğmesiyle prob ile IBTS arasında geçiliyor. Aillio'ya göre IBTS klasik probdan daha doğru okuyor. IBTS önceden ısıtma sırasında tamburun sıcaklığını, kavrumda çekirdeklerin sıcaklığını ölçüyor. - Hangi algılayıcıya göre kavrulduğu not edilmeli. Önerilen önceden ısıtma sıcaklıkları IBTS'li ve IBTS'siz makinede çok farklı (aşağıdaki tablo). Başka birinin Bullet profilindeki dereceler ancak aynı algılayıcıyla okunmuşsa karşılaştırılabilir. (Prob yazısı) - Tambur hızı okumayı değiştirir. Kılavuza göre küçük partilerde daha yüksek tambur hızı bazen daha doğru bir okuma veriyor. Aillio, 100 g gibi çok küçük partilerin prob için yeterli veri vermeyebileceğini de yazıyor. ## Parti büyüklüğü ve başlangıç ayarları Aillio, Bullet için tek bir "en iyi" parti büyüklüğü olmadığını yazıyor. Kullanıcıların 100 g ile 1 kg arasında kavurduğunu, 1 kg'ın bazı kahvelerde çatlamaya çok geç ulaşabileceğini ve kontrolü zorlaştırabileceğini belirtiyor. Yoğun ve yoğunluğu düşük kahvelerin aynı ağırlıkta farklı davrandığını da ekliyor. En önemli önerisi: Başlangıçta tek bir parti büyüklüğü seçip ilk on kavrumu onunla yapmak. Aillio öğrenmek için 350 ya da 500 g'ı öneriyor. Parti büyüklüğü kontrol edilmesi en kolay değişken; sabit tutulunca önceden ısıtmanın, gücün ve fanın kavrumu birlikte nasıl değiştirdiği daha kolay öğreniliyor. Aillio'ya göre önceden ısıtma sıcaklığı, kavrulacak kahvenin miktarına ve ne kadar koyu kavrulacağına bağlı. Parti için fazla düşükse kavrum yeterince hızlı bitirilemiyor ve fincanda tat azalıyor; fazla yüksekse kavrum kontrolden çıkıp istenmeyen tatlar verebiliyor. Yazıdaki kısa öneri, IBTS'li makinede: | Parti | Önceden ısıtma | Başlangıç gücü | |---|---|---| | 350 g ve altı | ~220°C | P5 (daha düşük ön ısıtmayla daha hızlı kavrum için P7'ye kadar) | | 500 g | ~250°C | P6–P7 | | 750 g | ~280°C | P8 | | 1000 g | 310°C (en yüksek ayar) | P9 | Kılavuzdaki daha ayrıntılı tablo: Kılavuzdaki başlangıç önerileri (deneme için çıkış noktası): | Parti | Önceden ısıtma, IBTS'li | Önceden ısıtma, IBTS'siz (V1) | Başlangıç gücü | |---|---|---|---| | 350 g | 200–240°C | 160–180°C | P5–P7 | | 500 g | 230–275°C | 175–190°C | P6–P8 | | 750 g | 275–310°C | 185–205°C | P8–P9 | | 1000 g | 310°C | 205°C | P9 | Kılavuza göre kavurma uzmanlarının çoğu 7–15 dakikalık bir kavrumu hedefliyor. Aillio'nun yazısı nitelikli kahve kavrumlarının çoğunun 7–12 dakika sürdüğünü söylüyor: Çok hızlı kavrumda bazı tatlar gelişmeye fırsat bulamıyor, çok yavaş kavrumda aynı tatlar sönükleşebiliyor. ## Çatlamalar ve kavrum derecesi - Aillio'ya göre IBTS 190°C'yi geçince birinci çatlamaya hazırlanmak gerekiyor. Kavrumların çoğunda birinci çatlama 200–210°C arasında geliyor; bazı kahvelerin çatlamasını duymak zor. İkinci çatlama genellikle yaklaşık 20°C daha yukarıda. - Çok açık bir kavrum birinci çatlama başlar başlamaz bitiyor; ikinci çatlamanın ötesine geçen her kavrum koyu sayılıyor. Aillio'ya göre nitelikli kahve kavrumlarının çoğu ikinci çatlamadan önce bitiyor; birçok kavurma uzmanı filtre için açık, espresso için orta kavrumu tercih ediyor. - Koyu kavrumda tat daha genel bir "kavrulmuş" tada dönüyor ve açık kavrumlardaki kahveye özgü tatların bir kısmı kayboluyor. Hangisinin tercih edileceği bir zevk meselesi. ## Aillio'nun örnek kavrumu: 350 g, açık kavrum Kılavuzdaki örnek, yaklaşık 10 dakikada ya da daha kısa sürede bitecek açık bir kavrum. Sıcaklıklar IBTS'nin gösterdiği değerler: | Ne zaman | Ayar | |---|---| | Önceden ısıtma | 220°C | | Çekirdekler dökülünce | Güç P7, fan F2, tambur D9 | | 120°C | Güç P6, fan F3 | | 165°C | Güç P5 | | 190°C | Güç P4 | | 200°C | Fan F4 | | Birinci çatlama | 196–204°C arasında başlar | | Kavrumun sonu | Çatlamadan 45–90 saniye sonra | Bu örnekte güç kavrum boyunca adım adım azaltılıyor, fan ise artırılıyor. RoR'un kavrum boyunca düzenli düşmesi beklenir; ayar değişikliklerinin sonucu, tamburun depoladığı ısı yüzünden hemen değil bir süre sonra görülür. (Momentum yazısı) ## Tambur hızı ve Froude sayısı - Aillio'nun önerisi. Yeni bir makinede ilk 10 kavrumda tambur en yüksek hızda (D9) çalıştırılmalı; yoksa çekirdekler takılıp kapağı itebiliyor. Yaklaşık 10 kavrumdan sonra tamburun yüzeyi pürüzsüzleşiyor ve hız düşürülebiliyor. Sonrası için Aillio en az D6–D7'yi öneriyor; kendi ofislerinde varsayılan olarak D9 kullanıyor ve daha düşük hızları yalnızca 350 g ve altındaki küçük partilerde deniyorlar. - Hız neden önemli? Aillio'ya göre tambur fazla yavaş dönerse çekirdekler sıcak tamburdan çok fazla iletim ısısı alıp yüzeyden yanabiliyor (scorching). Fazla hızlı dönerse merkezkaç kuvveti çekirdekleri duvara bastırıyor ve sonuç yine yüzey yanığı oluyor. Aillio'ya göre Bullet'ın tamburu bu kadar hızlı dönemiyor; D6–D7'nin üstünde kalmak yeterli. - Tamburun içinde ne oluyor? Birmingham Üniversitesi'nden Al-Shemmeri ve arkadaşları (2023), bir Bullet R1'in tamburunda tek tek çekirdeklerin hareketini pozitron izleme yöntemiyle ölçtü. Tamburun çapı 160 mm, derinliği 295 mm; denenen hızlar dakikada 42, 56 ve 78 devirdi. 900 g'lık partide çekirdeklerin hareketi çok daha düzenliydi; 300 g'lık partide çekirdekler önceden kestirilemeyen yollar izliyordu. Kavrum ilerleyip çekirdekler hafifledikçe hareketleri de değişti: Çiğ çekirdekler duvarla bir miktar yukarı çıkıp yığının üstünden aşağı kayarak akıyordu; hafifleyen çekirdekleri ise tambur daha yükseğe taşıyıp havaya savurdu ve çekirdekler tamburun içinden uçarak düştü. Yani kavrum ilerledikçe çekirdekler sıcak havanın içinde daha çok zaman geçiriyor. (Tambur yazısı) - Froude sayısı. Tambur yazımızda, farklı boydaki tamburları karşılaştırmak için Froude sayısını ve önerilen 0,64–0,9 aralığını anlatmıştık. 160 mm'lik tamburda hesap şöyle: | Tambur hızı | Froude sayısı | |---|---| | 30 devir/dk (R2'nin en düşüğü) | 0,08 | | 42 devir/dk | 0,16 | | 56 devir/dk | 0,28 | | 78 devir/dk | 0,55 | | 90 devir/dk (R2'nin en yükseği) | 0,72 | Bu hesap Aillio'nun söylediğiyle uyuşuyor: En yüksek hızda bile Froude sayısı 1'in, yani çekirdeklerin duvara yapıştığı sınırın altında kalıyor. Öte yandan Bullet'ın küçük tamburu, deneyde kullanılan hızlarda tambur yazımızdaki önerilen aralığın da altında dönüyor; aralığa ancak R2'nin en yüksek hızlarında giriliyor. Aillio'nun yüksek tambur hızını önermesi bu tabloyla tutarlı. Bu bir hesap; tamburun kanatları ve parti büyüklüğü çekirdeklerin hareketini ayrıca değiştiriyor ve 0,64–0,9 aralığı büyük tamburlar için önerilmiş bir başlangıç noktası. Kendi hesabınızı Kavrum Laboratuvarı'ndaki Froude hesaplayıcısıyla, tambur çapına 16 cm yazarak yapabilirsiniz. ## Makineye özgü notlar - İlk kullanım. Yeni tambur en az üç kavrumla "alıştırılıyor" (seasoning): her seferinde 400–500 g çekirdek, IBTS'li makinede 230°C önceden ısıtma, güç P7, tambur D9, ikinci çatlamanın sonuna kadar. Bu çekirdekler içilmiyor. Kılavuza göre tamburun tam alışması 5–10 kavrum sürebiliyor. - Güvenlik. Çekirdek sıcaklığı 160°C'yi geçtikten sonra iki dakika hiçbir düğmeye basılmazsa makine uyarı veriyor; bir dakika içinde yanıt gelmezse gücü P0'a, fanı F9'a alıp kavrumu durduruyor. Kavrum sırasında makinenin başından ayrılmamak gerekiyor. - Arka arkaya kavrum. Soğutma sırasında F1'e basılınca makine bir sonraki önceden ısıtmaya geçebiliyor; R2'de partiler arası 1–2 dakika. - Kayıt. Bullet, ücretsiz RoasTime yazılımıyla bilgisayara bağlanıyor ve kavrumun bütün verisini kaydediyor. Kavrumu kayıttan karşılaştırmak, sorunları eğriden okumanın en kolay yolu. (Kaffelogic ile ilk kavrumlar (3) kaydındaki tada göre sorun giderme ilkeleri makineden bağımsız kısmıyla burada da geçerli.) Kendi Bullet kavrumlarınızı, parti büyüklüklerinizi ve ayarlarınızı bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Aillio, *Bullet R1 Operation Manual*, sürüm 2.18; Aillio, "How to Begin Roasting Great Coffee on the Bullet R1 V2" (aillio.medium.com); Aillio, Bullet R2 teknik bilgileri (shop.aillio.com); Al-Shemmeri, M., Windows-Yule, K., Lopez-Quiroga, E., Fryer, P.J. (2023). Coffee bean particle motion in a rotating drum measured using Positron Emission Particle Tracking (PEPT). *Food Research International*, 163, 112253.

Bu, Kaffelogic Nano 7 ile kavruma başlayanlar için üç kayıtlık rehberin üçüncüsü. İlk kayıtta hazırlığı ve ilk kavrumu, ikinci kayıtta ilk on kavrumun planını anlatmıştık. Bu kayıtta sık karşılaşılan sorunları ve her birinde neyin, hangi sırayla kontrol edileceğini topluyoruz. Örnekler Kaffelogic Nano 7'den; makineden bağımsız açıklamalar blog yazılarına bağlı. ## Önce bunlar kontrol edilir Bir sorunda profile ya da seviyeye dokunmadan önce, sonucu bozan basit nedenler elenir: - Demleme: Kaffelogic'in kılavuzu, kavrumu değerlendirmeden önce demlemenin iyi kontrol edildiğinden emin olunmasını öneriyor. Aynı kahve iyi bir demlemeyle de denenmeli. - Dinlendirme: Kahve, profilin öngördüğü dinlenme süresinden önce tadıldıysa sonuç yanıltıcı olabilir. REST profilleri en iyi tadı yaklaşık 3–5 gün sonra veriyor. - Miktar: Makineye 120 g'dan fazla konmadığından emin olunur. - Rakım kalibrasyonu: 500 m'nin üstünde kalibrasyon yapılmadıysa profiller tasarlandıkları gibi çalışmayabilir. - Elektrik: Kılavuza göre makine 220 V'un altında her zaman yeterli güç alamayabiliyor ve uzatma kablosu gerilimi düşürebiliyor. Kavrum kaydında güç çizgisi sürekli en üstteyse makine profili izleyemiyor demek. - Sorun ararken temel profil: Kaffelogic, sorun ararken özel profiller yerine temel profillerin kullanılmasını öneriyor; böylece profilden gelen değişkenler eleniyor. ## Grafikte görmek Kavrum Laboratuvarı'nda bir Kaffelogic profili seçip bir tat sorununa basınca, önerilen ayarın kavrumu nasıl değiştirdiği mevcut ayarla yan yana görünüyor: bitiş sıcaklığı, toplam süre, çatlamadan sonraki süre ve gelişim oranı. ## Kaffelogic kaydında şunu görürseniz Kaffelogic Studio'da kavrum kaydı profil eğrisiyle üst üste açılınca birçok sorun eğrinin şeklinden okunabiliyor. Aşağıdaki tablo, kayıtta görülen belirtiyi, olası nedenini ve sırayla denenecekleri topluyor. | Kayıtta görülen | Olası neden | Sırayla denenecekler | |---|---|---| | İlk iki dakikada kavrum eğrinin altında kalıyor | Başlangıç gücü kahve ya da parti için az | Başlangıç gücünü artırmak. Companion'a göre kavrumun eğrinin biraz üstünde başlaması daha iyi; makine ilk iki dakika içinde eğriye oturuyor. Parti büyüdüyse her 10 g için yaklaşık 75–100 W (Adaptive Raost talimatı). | | Kavrum eğrinin çok üstünde başlıyor | Başlangıç gücü fazla ya da parti küçük | Başlangıç gücünü azaltmak; parti küçüldüyse her 10 g için yaklaşık 75–100 W. | | Arka arkaya kavrumlarda her kavrum biraz daha yukarıda başlıyor | Makinede biriken ısı | Companion partiler arasında birkaç dakika beklemeyi öneriyor. | | 180–205°C arasında eğrinin üstüne çıkıyor | Kaffelogic'e göre çekirdeğin ısı ürettiği bölüm | Kaffelogic Studio'da o zaman aralığına negatif bir "zone boost" vermek. Zone boost, makinenin kontrol yazılımına belirli bir zaman aralığı için eklenen derece/dakika düzeltmesi; Companion'a göre en fazla ±5°C/dk ve negatif olanı birinci çatlamadan önce bitmeli. İyi ayar yarım düzine deneme alabiliyor. | | Çatlamada RoR çöküyor, sonra fırlıyor (flick) | Kaffelogic'e göre su buharlaşırken çekirdeğin ısı alması | Pozitif bir zone boost. NordicLight'ın notlarında bu tür bir çöküş ve flick için zone ayarlarıyla oynandığı yazılı. Çöküşün nedeni araştırmalarda kesin değil. (Kırılma anları) | | Kavrumun sonunda eğrinin altında kalıyor, güç en üstte | Makine güç yetiremiyor | Gerilimi ve uzatma kablosunu kontrol etmek; daha küçük parti ya da daha düşük fan (Adaptive Raost talimatı). Isıtıcı 1300 W'ı aşıyorsa Companion'a göre fan büyük olasılıkla fazla. | | Eğri profilin üstüne çıkınca makine kavrumu soğutmaya çalışıp durduruyor | En düşük RoR ayarı yok ya da çok düşük | Companion'a göre "roast min desired rate of rise" bunu önlüyor; profilin en düşük RoR'undan düşük ayarlanmalı. | | Gelişim oranı hedefin altında ya da üstünde | Bitiş noktası çatlamaya göre erken ya da geç | Seviyeyi değiştirmek ya da Dev% Lock ile kavrumu gelişim oranına göre bitirmek. Bitiş sıcaklığı değişmesin isteniyorsa eğrinin son iki noktası değiştiriliyor (Adaptive Raost talimatı). | | Çekirdekler başta kıpırdamıyor ya da makine kavrumu durduruyor | Fazla kahve ya da tıkalı hava yolu | Fan Preview; kahveyi azaltmak; kabuk toplayıcıyı boşaltmak. | ## Tadı ekşi, boş ya da açık Kaffelogic'in kılavuzuna göre bu durumda seviye yükseltiliyor. 1. Seviyeyi yarım ya da bir adım yükseltmek. Rakım setlerinde bir adım 2°C daha geç bitiş demek. 2. Gelişim oranına bakmak. Kaffelogic'in temel profillerinde filtre için önerilen gelişim oranı yaklaşık %10–20, espresso için %15–34. Oran bunun altındaysa gelişim artırılır. 3. Çatlamanın zamanına bakmak. Çatlama, profilin beklediği sıcaklıktan belirgin biçimde geç geliyorsa bir alt rakım bandının profili denenebilir. Rakım setlerinde alt bantların çatlaması daha yüksek sıcaklıkta bekleniyor. Kaffelogic'e göre seviye, profilin tasarlandığı stilin çok altına inerse tat az gelişmiş ve tatlılıktan yoksun oluyor. ## Tadı fazla kavrulmuş, yanık ya da acı Kılavuza göre bu durumda seviye düşürülüyor. 1. Seviyeyi düşürmek. 2. Gelişim oranını azaltmak. 3. Profilin stiline bakmak. Espresso profiliyle filtre kahve demleniyorsa filtre profiline geçilir. Koyu kavrumda acılığın kaynağının büyük ölçüde klorojenik asitlerin parçalanmasından çıkan maddeler olduğunu acılık yazımızda ve kavrumun kimyası yazımızda anlatmıştık. ## Tadı düz, sönük ya da "pişmiş" Pişmiş (baked) tat, kavrumun gereğinden uzun sürmesiyle ya da çekirdeğin yavaş soğumasıyla ilişkilendiriliyor. (Tambur yazısı, Soğutma yazısı) 1. Makinenin profili izleyip izleyemediğine bakmak. Kavrum kaydında eğri profilin altında kalıyor ve güç en üstteyse makinenin gücü yetmiyor. Nedeni düşük şebeke gerilimi, uzatma kablosu, soğuk oda ya da fazla kahve olabilir. 2. Fana bakmak. Kaffelogic'e göre fan çok hızlıysa hava yeterince ısınamıyor ve kavrum profilin altında kalıyor. Companion'a göre kavrum sırasında ısıtıcı 1300 W'ı aşıyorsa fan büyük olasılıkla fazla. 3. Soğutmaya bakmak. Hedef, çekirdeklerin 4 dakikadan kısa sürede 40°C'nin altına inmesi. Kaffelogic Companion'ına göre kurutma ve Maillard aşamalarında RoR'un keskin değişmesi, özellikle düşmesi ya da tersine dönmesi, tadı bozuyor; RoR'un düzenli düşmesi en iyisi. Bu Kaffelogic'in görüşü; kontrollü bir deneyle gösterildiğini aktaran bir kaynak bulamadık. ## Kavrum düzensiz: aynı partide farklı renkte çekirdekler 1. Fan Preview ile çekirdeklerin dönüşüne bakmak. Kaffelogic'e göre fan çok yavaşsa çekirdekler yeterince dönmüyor ve kavrum düzensiz oluyor. Çekirdekler kıpırdamıyorsa kahve fazla. 2. Kahvenin kendisine bakmak. İrilikleri çok farklı çekirdekler farklı hızda kavrulabilir. kl-profiles'ın profil oluşturucusu, 10 gramdaki çekirdek sayısına göre fan hızını değiştiriyor: Çekirdek iriydikçe fan artıyor. ## Eğri profilin üstüne çıkıyor ya da çatlamada çöküyor Kaffelogic'e göre bu, çekirdeğin kendi davranışından kaynaklanıyor: Çekirdek 180–205°C arasında ısı ürettiği için kavrum kaydı profilin üstüne çıkabiliyor; birinci çatlamada su buharlaşırken ısı aldığı için RoR ani düşebiliyor. Aynı profil ve aynı kahveyle bu sapmalar her kavrumda aynı yerde tekrarlanıyor. - Ne yapılabilir? Kaffelogic Studio'nun ileri ayarlarında, sapmanın görüldüğü zaman aralığına bir "boost" verilebiliyor: eğri profilin üstüne çıkıyorsa negatif, altına iniyorsa pozitif. Companion'a göre en fazla ±5°C/dakika ve negatif boost birinci çatlamadan önce bitmeli; iyi ayara ulaşmak yarım düzine deneme kavrumu alabiliyor. - Bilinmesi gereken: Çekirdeğin ne zaman ve ne kadar ısı ürettiği araştırmalarda tartışmalı. Bir modele göre bu ısının kavrumun son sıcaklığına etkisi 5°C'den az. Çatlamadaki çöküşün ve ardından gelen yükselişin (flick) nedeni de kesin değil. (Kırılma anları) ## Makine kavrumu durdurdu ("thermal dip/runaway") Kılavuza göre makine çekirdeklerin iyi dönmediğini algılayınca kavrumu durduruyor. İki neden var: Hava girişi ya da çıkışı kısıtlanmış (kabuk toplayıcı dolu ya da filtresi tıkalı) ya da profil için fazla kahve konmuş. Makine oda sıcaklığına inene kadar beklenir, kabuk toplayıcı boşaltılır ve kavrumdan önce Fan Preview ile dönüş kontrol edilir. ## Birinci çatlama duyulmadı - Bazı kahvelerin çatlaması daha zor duyuluyor. Companion'ın yazarı ayrı ayrı üç çıtırtı yerine bir saniye içinde üç çıtırtıyı bekliyor. - Seviye çok düşükse kavrum çatlamadan önce ya da çatlamanın hemen başında bitebiliyor. SeanBrews'ün filtre setinde seviye 0 bile beklenen çatlamanın 2–3°C üstünde. Kaffelogic'in espresso setinde ise seviye 0 beklenen çatlamayla aynı sıcaklıkta, KL Explorer'da 205,8°C. Bu profillerde çok düşük seviyeler, bazı kahvelerde çatlama tam başlamadan bitebilir. - Kayıtta eğriye bakılır: Çatlama sıcaklığı kahveden kahveye değişiyor ve rakım setlerinde 201–213°C arasında bekleniyor. ## Kahvenin tadı ilk günlerde kapalı Dinlendirme süresi profile ve kavruma göre değişiyor. Kaffelogic'e göre RTD profilleri hemen demlenmek, REST profilleri 3–5 gün sonra içilmek için tasarlanmış. Diğer profillerde kahve birkaç gün boyunca tadılıp en iyi gün bulunuyor. ## Bu kaydın söylemedikleri Buradaki sıralar, Kaffelogic'in belgelerine ve blog yazılarımızdaki bulgulara dayanan bir başlangıç. Tadın hangi kavrum değişkeninden geldiğini her zaman ayırmak mümkün değil; sorun giderirken de her denemede yalnızca bir şey değiştirilmeli. Kendi sorunlarınızı, kavrum kayıtlarınızı ve çözümlerinizi bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Kaffelogic, *Nano 7 User Manual* V3.12; Kaffelogic, *Nano 7 Instructions for Use* (Mayıs 2021); Kaffelogic, *The Kaffelogic Roaster's Companion* 3.0; Kaffelogic, "Profiles" sayfası; kl-profiles.com'daki profil dosyaları ve profil oluşturucusu.

Bu, Kaffelogic Nano 7 ile kavruma başlayanlar için üç kayıtlık rehberin ikincisi. İlk kayıtta makineyi hazırlamayı ve ilk kavrumu anlatmıştık. Bu kayıtta aynı kahveyle yapılacak ilk on kavrumu bir plana bağlıyoruz: önce doğru profili seçmek, sonra seviyeyi bulmak, sonra gelişimi ayarlamak. Örnekler Kaffelogic Nano 7'den ve kl-profiles.com'da paylaşılan profillerden. ## Temel kural: her kavrumda tek bir değişiklik Kavrumda süre, sıcaklık ve renk birbirine bağlı. Aynı anda iki şey değişirse tattaki farkın hangisinden geldiği anlaşılmaz. (Modelleme yazısı) Bu yüzden plan basit: Bir kahve seçilir, ilk on kavrum bu kahveyle yapılır ve her kavrumda yalnızca bir ayar değişir. Kaffelogic'in kılavuzu da değişiklikleri yan yana tadarak karşılaştırmayı ve son kararı tada bırakmayı öneriyor. Bunun için ilk on kavrum için yeterli çiğ kahve gerekiyor: 120 g'lık partilerle yaklaşık 1,2 kg. ## Adım 1: Kahveye uygun profili seçmek (kavrum 1) Kaffelogic'in güncel kılavuzu önce temel profillerle (KL Explorer, Washed, Natural) başlamayı, istenen tat alınamazsa işleme yöntemine, rakıma ve demleme yöntemine göre ayrılmış rakım setlerine geçmeyi öneriyor. Rakım setleri bir şeyi çok açık gösteriyor. kl-profiles'ta SeanBrews kullanıcısının paylaştığı filtre seti ve aynı kullanıcının yüklediği, Kaffelogic'in hazırladığı espresso seti, her rakım bandı için birinci çatlamanın hangi sıcaklıkta bekleneceğini veriyor: | Rakım bandı | Filtre, washed | Filtre, natural | Espresso, washed | Espresso, natural | |---|---|---|---|---| | 0–1200 m | 213°C | 212°C | 210°C | 208°C | | 1000–1700 m | 208°C | 209°C | 205°C | 206°C | | 1500–2200 m | 206°C | 206°C | 203°C | 204°C | | 2000–2700 m | 204°C | 205°C | 201°C | 202°C | Rakım yükseldikçe beklenen çatlama sıcaklığı 7–9°C düşüyor. kl-profiles'ın profil oluşturucusu da aynı yönde bir kural kullanıyor: Yoğunluk arttıkça çatlama hedefi düşüyor ve yoğunluk bilinmiyorsa rakımdan tahmin ediliyor. Yüksekte yetişen kahvelerin daha yoğun olduğu bu kuralın varsayımı. Bu değerler profil tasarımcılarının deneyimi; ölçülmüş bir ilişki değil. Farklı kökenlerin aynı koşullarda farklı kavrulduğunu ama bunun bileşimden mi, boyut ve yoğunluktan mı geldiğinin kesin olmadığını kavrumun kimyası yazımızda anlatmıştık. Pratik sonuç: Paketteki rakıma ve işleme yöntemine uyan profil seçilir. Rakım bilinmiyorsa Kaffelogic'in eski Companion belgesi ülkenin en olası rakım bandıyla başlamayı, sonuç beklenen gibi değilse komşu bandı denemeyi öneriyor. ## Adım 2: Seviyeyi bulmak (kavrum 2–5) Seviye, kavrumun hangi sıcaklıkta biteceğini belirliyor. Rakım setlerinde her seviye 2°C'lik bir adım. Örneğin SeanBrews'ün 0–1200 m washed filtre profilinde: | Seviye | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |---|---|---|---|---|---|---|---| | Bitiş sıcaklığı | 216°C | 218°C | 220°C | 222°C | 224°C | 226°C | 228°C | Profilin önerdiği seviye 2. Yani bu profil, birinci çatlamanın beklendiği 213°C'den 7°C sonra bitiyor. Kaffelogic'in 0–1200 m washed espresso profilinde ise seviye 0, 210°C'den başlıyor ve önerilen seviye 3, 216°C. Bu yüzden seviye numarası profiller arasında karşılaştırılmıyor; karşılaştırılacak şey bitiş sıcaklığı ve çatlamadan sonraki artış. Kavrum Laboratuvarı'ndaki grafikte bir profil ve seviye seçilince kavrumun hangi sıcaklıkta ve ne zaman biteceği, birinci çatlamadan sonra ne kadar sürdüğü ve gelişim oranı profil eğrisinden hesaplanıyor. Basamaklı deneme (bracketing): Önerilen seviyenin bir altında, kendisinde ve bir üstünde birer parti kavrulur. Kaffelogic'in güncel kılavuzunun örneği 2,0, 2,5 ve 3,0; eski Companion önerilen seviyenin iki adım altından iki adım üstüne kadar 0,2'şer adım öneriyor. Kahveler yan yana tadılır, en beğenilen seçilir, sonra onun yarım adım altı ve üstü denenir. Tada göre yön: Kılavuza göre tat fazla kavrulmuş, yanık ya da koyuysa seviye düşürülüyor; fazla ekşi, boş ya da açıksa yükseltiliyor. Kaffelogic'e göre bir profilin tasarlandığı stilin çok dışına çıkılırsa tat ya az gelişmiş ve tatlılıktan yoksun ya da yanık olabiliyor. O noktada seviyeyle uğraşmak yerine başka bir profile geçmek gerekiyor. ## Adım 3: Gelişimi ayarlamak (kavrum 6–8) Gelişim süresi, birinci çatlamadan kavrumun sonuna kadar geçen süre. Toplam süreye oranı gelişim oranı. Birinci çatlama düğmeyle işaretlenirse Kaffelogic bunu ekranda gösteriyor. Kaffelogic'in temel profillerinin dosyalarında her demleme yöntemi için hem seviye hem çatlamadan sonraki sıcaklık artışı hem de gelişim oranı öneriliyor. kl-profiles'taki KL Explorer v1.0 dosyasına göre: | Kullanım | Seviye | Çatlamadan sonraki artış | Gelişim oranı | |---|---|---|---| | Cupping | 0,8–1,0 | +5–7°C | yaklaşık %12–17 | | Filtre | 0,8–1,2 | +5–9°C | yaklaşık %12–19 | | Espresso | 1,1–2,8 ve üstü | +8–15,5°C | yaklaşık %18–34 | KL Washed ve KL Natural profillerinde de aralıklar benzer; örneğin Washed'ta filtre için %10–18, Natural'da %10–20. Kaffelogic'in Companion belgesi Scott Rao'nun %20–25 önerisini aktarıyor. Kaffelogic'in kendi filtre önerileri bunun altında kalıyor. Yani tek bir doğru oran yok; oran demleme yöntemine ve profile göre değişiyor. Nasıl ayarlanır? Seviye bulunduktan sonra o kavrumun gelişim oranı not edilir. Kaffelogic'te Preferences menüsünde kavrum gelişim oranıyla bitirilecek biçimde ayarlanabiliyor (Dial In By) ve Dev% Lock açıksa makine çatlama işaretlenince kavrumu girilen orana göre ayarlıyor. Sonraki kavrumlarda oran birkaç puan artırılıp azaltılarak tadılır. Bu, seviyeye göre daha ince bir ayar: Farklı kahveler birinci çatlamaya farklı zamanlarda giriyor, gelişim oranı ise çatlamanın zamanına göre kendini ayarlıyor. ## Profiller kaç dakikada, kaç derecede? Profil dosyalarındaki eğrilerden, önerilen seviyede kavrumun hangi aşamaya ne zaman geldiği hesaplanabiliyor. Bunlar profil tasarımcılarının hedefleri; gerçek kavrum kahveye ve makineye göre biraz sapar. Sıcaklıklar makinenin probunun gösterdiği değerler. | Profil ailesi | 1. dakikada | 160°C | Birinci çatlama | Çatlamada RoR | Bitiş | Çatlamadan sonra | Gelişim oranı | |---|---|---|---|---|---|---|---| | Kaffelogic filtre rakım seti (SeanBrews) | 88–95°C | 2:44–3:02 | 6:04–6:27, 204–213°C | 6,5–8°C/dk | 7:05–7:36 | +6–7°C | %14–15 | | Kaffelogic espresso rakım seti | 91–101°C | 2:52–3:24 | 7:32–8:20, 201–210°C | 5–6,5°C/dk | 8:38–9:38 | +5–6°C | %12,5–14 | | KL Explorer (seviye 2,8) | 99°C | 2:35 | 6:08, 209°C | 7°C/dk | 9:18 | +15°C | %34 | | Adaptive Raost (seviye 3,2) | 83°C | 3:15 | 5:52, 208°C | 12°C/dk | 7:21 | +12°C | %20 | | Raost v5 (seviye 3,2) | 105°C | 2:15 | 4:40, 207°C | 11°C/dk | 6:27 | +13°C | %28 | | NordicLight (seviye 2,5) | 107°C | 2:06 | 4:32, 205°C | 11°C/dk | 5:48 | +10°C | %22 | Tablodan iki farklı yaklaşım çıkıyor. Kaffelogic'in rakım setleri kavrumu çatlamadan kısa süre sonra, 5–7°C sonra bitiriyor ve gelişim oranı %12–15'te kalıyor. benjaminfleon'un Raost ailesi ve NordicLight ise çatlamaya daha yüksek bir RoR'la (11–12°C/dk) ve daha erken giriyor, çatlamadan sonra 10–13°C daha ilerliyor ve gelişim oranı %20–28. İkincisi Scott Rao'nun önerdiği %20–25 aralığına yakın. Hangisinin daha iyi tat verdiğini gösteren bir karşılaştırma yok; ikisi de denenip tadılmalı. Kaffelogic'in Companion belgesine göre varsayılan başlangıç gücü (1050 W) kavrumu 60 saniyede 110°C'ye getirecek biçimde ayarlı. Profillerin çoğunda ilk dakikanın sonunda prob 79–113°C gösteriyor. ## Profili kendi kahvenize uydurmak benjaminfleon'un Adaptive Raost, Raost v5 ve AR ChocoRecipe profillerinin açıklamasında, Kaffelogic Studio'da profilin nasıl değiştirileceği adım adım yazılı. Bu kuralların hepsi bir kavurucunun deneyimi; her değişiklikten sonra kahvenin profili baştan itibaren izleyip izlemediğine bakılması öneriliyor. | İstenen | Kaffelogic Studio'da yapılan | |---|---| | Daha büyük parti | Başlangıç gücü (preheat power) her 10 g için yaklaşık 75–100 W artırılır; fan eğrisinin devri biraz yükseltilir (Tools menüsü). | | Daha küçük parti | Başlangıç gücü her 10 g için yaklaşık 75–100 W azaltılır; fan eğrisinin devri biraz düşürülür. | | Gelişim aynı, bitiş daha sıcak | Profil eğrisinin sıcaklığı bir çarpanla ya da toplamayla yükseltilir; başlangıç gücü her 5°C için yaklaşık 75–100 W artırılır. | | Gelişim aynı, bitiş daha soğuk | Eğrinin sıcaklığı düşürülür; başlangıç gücü her 5°C için yaklaşık 75–100 W azaltılır. | | Bitiş aynı, daha yüksek gelişim | Eğrinin son iki noktasının sıcaklığı düşürülür (ikisi aynı sıcaklıkta ve istenen bitişin üstünde kalmalı). | | Bitiş aynı, daha düşük gelişim | Eğrinin son iki noktasının sıcaklığı yükseltilir. | | Daha hızlı kavrum, bitiş ve gelişim aynı | Profil ve fan eğrilerinin zamanı aynı oranda kısaltılır; başlangıç gücü kısalan her dakika için yaklaşık 50–75 W artırılır. | | Daha yavaş kavrum, bitiş ve gelişim aynı | Eğrilerin zamanı aynı oranda uzatılır; başlangıç gücü uzayan her dakika için yaklaşık 50–75 W azaltılır. | Aynı açıklamadaki diğer uyarılar: - Kavrum her zaman eğrinin son iki noktasından önce bitirilmeli; yoksa makine kavrumu öngörülemeyen bir anda bitirebilir. - Kahveler farklı davranıyor; özellikle başlangıç gücü, kahve profili en baştan izleyecek biçimde ayarlanmalı. En uygun fan hızı çekirdeğin iriliğine ve yoğunluğuna bağlı. - Gerilim farkı makinenin eğriyi izlemesini zorlaştırabilir. Makine özellikle kavrumun sonunda güç yetiremiyorsa daha küçük parti ya da daha düşük fan deneniyor. - Her seferinde tek bir değişiklik yapılıyor ve kahvenin profili izlediği görülmeden ikinci değişikliğe geçilmiyor. - Her değişikliğin bir sınırı var: Çok açık bir bitiş (örneğin 215°C'nin altı) ile çok uzun bir gelişim (örneğin %25'in üstü) birlikte isteniyorsa birden fazla ayar gerekiyor. ## Adım 4: Profili değiştirmek (kavrum 9–10) Seviye ve gelişimle istenen tada ulaşılamadıysa profil değiştirilir. İki yön var: - Komşu rakım bandı: Kahvenin çatlaması beklenenden belirgin biçimde erken ya da geç geliyorsa bir alt ya da üst rakım bandının profili denenir. - Başka bir stil: Filtre profiliyle espresso için yeterli gelişim alınamıyorsa espresso profiline geçilir. Kaffelogic'e göre profil, kahvede olmayan bir tadı yaratmıyor; var olanı öne çıkarıyor. Profil değiştirilince 2. adıma dönülür: Yeni profilin seviyeleri farklı sıcaklıklara karşılık geliyor. ## On kavrumluk plan | Kavrum | Değişen tek şey | Amaç | |---|---|---| | 1 | — | Paketteki rakım ve işlemeye uygun profil, önerilen seviye | | 2–3 | Seviye bir adım aşağı ve yukarı | Yönü bulmak | | 4–5 | En iyi seviyenin yarım adım altı ve üstü | Seviyeyi inceltmek | | 6–8 | Gelişim oranı birkaç puan aşağı ve yukarı | Gelişimi ayarlamak | | 9–10 | Komşu rakım bandı ya da farklı stil | Profilin doğru olup olmadığını sınamak | Her kavrum ilk kayıttaki şablonla not edilir ve aynı gün değil, dinlendirme süresi sonunda yan yana tadılır. ## Bu planın söylemedikleri Tablodaki çatlama sıcaklıkları ve seviye önerileri profil tasarımcılarının değerleri; başka bir Kaffelogic'te, rakım kalibrasyonu yapılmamışsa ya da şebeke gerilimi düşükse farklı çıkabilir. Bir kahve için bulunan seviye ve gelişim, başka bir kahveye doğrudan taşınmaz. Sıradaki kayıtta tada göre sorun gidermeyi anlatıyoruz: Kahvenin tadı ekşi, yanık ya da düz olduğunda hangi ayarın hangi sırayla değiştirileceği. Kendi on kavrumluk denemelerinizi bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Kaffelogic, *Nano 7 User Manual* V3.12; Kaffelogic, *The Kaffelogic Roaster's Companion* 3.0; kl-profiles.com'daki profil dosyaları: KL Explorer v1.0, KL Washed v1.1, KL Natural v1.1 (Kaffelogic Ltd), filtre rakım seti (SeanBrews), espresso rakım seti (Kaffelogic Ltd, SeanBrews tarafından yüklendi); kl-profiles.com profil oluşturucusu.

Bu, Kaffelogic Nano 7 ile kavruma başlayanlar için üç kayıtlık rehberin ilki. Bu kayıtta ilk kavrumdan önce yapılacakları ve ilk kavrumu anlatıyoruz. İkinci kayıt ilk on kavrumda seviyeyi, gelişimi ve profili bulmayı, üçüncüsü tada göre sorun gidermeyi anlatıyor. Rehber makineye özgü: Ayarlar, seviyeler ve profiller Kaffelogic Nano 7'nin. Makineden bağımsız ilkeler kavruma başlarken kaydında, makinenin bütün ayarları Kaffelogic kaydında; Roest kullananlar için ayrı bir Roest kaydı var. ## Gerekenler - Kavurma makinesi. Kaffelogic sıcak havayla kavuran, profili kendisi izleyen bir makine. - Gram hassasiyetinde bir tartı. Çiğ kahveyi ve kavrumdan sonra kahveyi tartmak için. Ağırlık kaybı kavrum derecesini izlemenin en basit yolu. - Bir kayıt defteri ya da tablo. Her kavrumda aşağıdaki şablon doldurulursa kavrumlar birbiriyle karşılaştırılabilir. ## Çiğ kahvenin paketinden ne okunur? - İşleme yöntemi: Yıkanmış (washed), doğal (natural), honey ya da anaerobik. Kaffelogic'in güncel kılavuzu profil seçerken işleme yöntemine ve rakıma bakılmasını öneriyor; Kaffelogic'in yıkanmış ve doğal kahveler için ayrı başlangıç profilleri var. - Rakım: Kahvenin yetiştiği yükseklik. Kaffelogic'in ve kl-profiles kullanıcılarının profil setleri rakım bantlarına göre ayrılıyor. Bu setlerde rakım yükseldikçe beklenen birinci çatlama sıcaklığı düşüyor (ayrıntısı ikinci kayıtta). - Nem: Paket ya da satıcı veriyorsa. Nemi yüksek kahve kavrumun başında daha fazla ısı ister. (Nem yazısı) ## Yoğunluğu ölçmek kl-profiles'taki profil oluşturucu, kahvenin yığın yoğunluğunu birinci çatlamanın hangi sıcaklıkta bekleneceğini tahmin etmek için kullanıyor ve yoğunluk bilinmiyorsa "Ölçün!" diye uyarıyor. Yığın yoğunluğu, belli bir hacmi dolduran çekirdeklerin ağırlığı. Ölçmek için ölçülü bir kap (örneğin 250 mL'lik bir mezür) çekirdekle silme doldurulur ve tartılır; ağırlık hacme bölünür. Örneğin 250 mL'yi dolduran çekirdekler 175 g geliyorsa yoğunluk 175 ÷ 0,25 = 700 g/L. Bu varsayımsal bir örnek; çiğ kahvenin yığın yoğunluğu için sık verilen değer yaklaşık 0,7 g/cm³, yani 700 g/L. (Tambur yazısı) Aynı kapla, aynı biçimde doldurarak ölçmek önemli; mutlak değerden çok kahveler arasındaki fark işe yarıyor. kl-profiles'ın kuralına göre yoğunluk 650–675 g/L'den 725–750 g/L'ye çıktıkça beklenen birinci çatlama 209°C'den 200°C'ye iniyor. Bu bir kullanıcının pratik kuralı, ölçülmüş bir ilişki değil. ## Makineyi hazırlamak - Rakım kalibrasyonu: Kaffelogic deniz seviyesinde kalibre ediliyor. Makine 500 m'nin üstünde kullanılıyorsa Kaffelogic kalibrasyon adımlarının uygulanmasını öneriyor (kaffelogic.com/calibration). - Havalandırma: Kavrum duman çıkarıyor; makine açık pencere, davlumbaz ya da aspiratör yakınında, sert ve düz bir yüzeyde çalıştırılmalı. Kılavuza göre makine duman dedektörünü çalıştırabilir. - Miktar: 120 g çiğ kahve. Fazlası çekirdeklerin dönmesini engelleyebiliyor ve yangın riski oluşturuyor. - Fan Preview: Menüdeki bu seçenek profilin başlangıç fan hızını ısı vermeden çalıştırıyor. Çekirdekler haznenin ortasında yavaşça dönmeli. Kıpırdamıyorsa kahve azaltılır, fazla savruluyorsa artırılır. ## İlk kavrum - Profil ve seviye: Kaffelogic'in güncel kılavuzu ilk kavrum için varsayılan profil KL Explorer'ı ve seviye 3,0'ı öneriyor. - Seviye bir sıcaklıktır. Seviye, kavrumun hangi sıcaklıkta biteceğini belirliyor ve bu karşılık profilden profile değişiyor. kl-profiles'taki KL Explorer v1.0 dosyasında seviye 3, 224,5°C'ye karşılık geliyor. KL Classic'te seviye 3, 227°C. Rakım setlerinde ise her seviye 2°C'lik bir adım. Bu yüzden "seviye 3" iki farklı profilde aynı kavrumu anlatmıyor. - KL Explorer'ın kendi önerisi kılavuzdan farklı. kl-profiles'taki KL Explorer v1.0 dosyasının açıklamasında cupping için 0,8–1,0, filtre için 0,8–1,2, espresso için 1,1–2,8 ve üstü öneriliyor. Kılavuz ise espresso için 3,0, filtre için 2,5 diyor. İkisi de Kaffelogic'in; hangisinin güncel olduğunu Kaffelogic'e sormak gerekiyor. İlk kavrumda bu fark önemli değil: Amaç makineyi tanımak, sonraki kavrumlarda seviye tada göre ayarlanacak. ## Kavrum sırasında neye bakılır? - Renk değişimi: Çekirdek yeşilden sarıya dönüyor. Kaffelogic'in Companion belgesine göre makinenin probunda yaklaşık 160°C; Kaffelogic'in espresso rakım setlerinde 175°C bekleniyor. - Birinci çatlama: Patlamış mısıra benzeyen ama daha hafif çıtırtılar. Companion'a göre genellikle 205°C civarında başlıyor ve bir dakika kadar sürüyor; rakım setlerinde beklenen değer 201–213°C arasında. Çatlama duyulunca düğmeyle işaretlenirse ekranda gelişim süresi ve oranı görünüyor. Companion'ın yazarı, ayrı ayrı üç çıtırtı yerine bir saniye içinde üç çıtırtı duyunca işaretlemeyi tercih ettiğini yazıyor. - RoR: Live Data ekranında görünüyor. Kavrum boyunca düzenli düşmesi bekleniyor. Çatlamada ani bir düşüş ve ardından yükseliş görülebilir. (Kırılma anları) - Probun gösterdiği sıcaklık çekirdeğin değil. Kaffelogic'e göre çekirdeğin gerçek yüzey sıcaklığı probun gösterdiğinden 5–10°C düşük. Bu dereceleri başka makinelerin dereceleriyle karşılaştırmamak gerekiyor. (Prob yazısı) ## Kavrumdan sonra - Soğutma: Makine çekirdekleri kendisi soğutuyor. Hedef, çekirdeklerin 4 dakikadan kısa sürede 40°C'nin altına inmesi. (Soğutma yazısı) - Ağırlık kaybı: Kavrulmuş kahve tartılır. Kayıp yüzdesi = (çiğ ağırlık − kavrulmuş ağırlık) ÷ çiğ ağırlık × 100. Örneğin 120 g'dan 102 g çıktıysa (120 − 102) ÷ 120 × 100 = %15. Kavrumda kayıp genellikle %14–20 ve kavrum koyulaştıkça artıyor. Aynı kahvede iki kavrumun ağırlık kaybını karşılaştırmak, hangisinin daha koyu olduğunu gösterir. (Ağırlık ve basınç yazısı) - Dinlendirme: Kaffelogic'in RTD profilleri kavrumdan hemen sonra demlenmek için tasarlanmış ve tadı 2–3 gün sürüyor; REST profilleri en iyi tadı yaklaşık 3–5 gün sonra veriyor. Diğer profillerde kahve birkaç gün boyunca tadılıp en iyi gün bulunuyor. - İlk tadım: Kahve her zamanki demleme yönteminizle demlenip tadılır. Kaffelogic'in kılavuzu, kavrumu değerlendirmeden önce demlemenin iyi kontrol edildiğinden emin olunmasını öneriyor; kavrum iyi olsa bile demleme kahveyi olabileceğinden kötü gösterebilir. ## Kayıt şablonu Her kavrumda şunlar not edilirse sonraki adımlar çok kolaylaşıyor: | Alan | Örnek | |---|---| | Tarih, kahve, işleme, rakım | 14 Ekim, Etiyopya, washed, 1900–2100 m | | Yoğunluk (g/L) | 720 | | Profil ve seviye | KL Explorer, 3,0 | | Çiğ / kavrulmuş ağırlık, kayıp | 120 g / 102 g, %15 | | Renk değişimi (süre, °C) | 4:10, 162 | | Birinci çatlama (süre, °C) | 7:30, 205 | | Toplam süre, gelişim oranı | 10:00, %25 | | Tadım (gün ve notlar) | 3. gün: ... | Tablodaki değerler doldurma biçimini göstermek için uydurulmuş örnekler. Sıradaki kayıtta ilk on kavrumda seviyeyi, gelişimi ve profili adım adım nasıl bulacağımızı anlatıyoruz. Kendi ilk kavrumlarınızı bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Kaffelogic, *Nano 7 User Manual* V3.12; Kaffelogic, *The Kaffelogic Roaster's Companion* 3.0; Kaffelogic, "Profiles" sayfası; Kaffelogic'in KL Explorer ve rakım setleri profil dosyaları ve kl-profiles.com profil oluşturucusu (kl-profiles.com).

Bu kayıt, kavruma başlarken kaydındaki makineden bağımsız ilkelerin Roest'in numune kavurma makinelerinde (S100, L100 ve "Plus" sürümleri) hangi ayara karşılık geldiğini anlatıyor. Makineyle ilgili bilgiler Roest'in kendi destek sayfalarından ve uzun yıllar kavurma uzmanlığı yapmış kahve alıcısı Christopher Feran'ın makineyi aylarca kullanarak yazdığı incelemeden (2023) geliyor. Roest yazılımını sık güncellediği için bazı ayar adları ve varsayılanlar değişmiş olabilir. ## Makine ısıyı nasıl veriyor? - Tamburu olan ama ısıyı havayla veren bir makine. Feran'ın anlattığına göre hava makinenin arkasından çekilip ısıtıcının üzerinden geçiyor, tambura üfleniyor, kahveyi havalandırıyor ve üstten çıkıyor. Tamburun içinde çekirdekleri karıştıran kanatlar dönüyor. Feran'a göre ısının neredeyse tamamı çekirdeğe sıcak havayla geçiyor: Tambur probu kahveden düşük okuyor, yani tamburun kendisi çekirdeğe çok az ısı veriyor. (Kavrumdaki Isının Üç Yüzü) - Kapasite: Feran'ın tablosunda 50–200 g, en iyi sonuç yaklaşık 150 g'da. Feran 100 g ile denemiş, üretim profillerinde 200 g kullanmış. - Güç: Roest'in teknik belgesine göre %100 güçte yaklaşık 1600 W. ## Problar: makine neyi ölçüyor? Plus sürümlerinde beş prob var: çekirdek yığını (BT), tambura giren hava (inlet), egzoz, tambur ve tamburun içindeki hava (ET). - ET (air temperature): Roest'e göre sensör tamburun üst orta kısmında ve ısıdaki değişime çok hızlı tepki veriyor. Roest bunu kavrumu ayarlamanın ana değişkeni sayıyor. - BT: Roest bu değeri çekirdek yüzey sıcaklığının anlık ölçümü diye tanıtıyor. Ama Roest de tambur hızı arttıkça BT'nin doğruluğunun etkilenebileceğini, çünkü sensörün hem havayı hem çekirdek yüzeyini okuduğunu yazıyor. BT probunun çekirdekle havanın karışımını okuduğunu prob yazımızda anlatmıştık. - Parti küçükse BT güvenilmez. Roest, BT'ye göre çalışan profilleri 120 g ve üstü için öneriyor; BT probu en doğru bu partilerde ölçüyor. Feran da 100 g'da prob yerinin BT ve inlet'e göre çalışan profiller için en elverişsiz durumda olduğunu yazıyor. - Sarı nokta (yellowing): Makine BT belli bir değere gelince renk değişimini kendisi işaretliyor. Varsayılan 175°C ve Roest'e göre 100 g için geçerli; parti değişince bu eşiğin de değiştirilmesi gerekiyor. Bu da probun okuduğu değerin partiye göre değiştiğini düşündürüyor. ## Profil türleri: makineyi neyle yönetirsiniz? Roest'te kavrum bir profille yönetiliyor. Profil, makinenin hangi değeri zamana ya da sıcaklığa göre izleyeceğini söylüyor. Feran'ın incelediği yazılımda altı tür vardı: - Hava sıcaklığı (ET) profili: Tamburdaki havanın sıcaklığı zamana göre ayarlanıyor. 50–150 g. - Inlet profili: Tambura giren havanın sıcaklığı zamana göre ayarlanıyor. 50–200 g. - Güç profili: Isıtıcının gücü yüzde olarak zamana göre ayarlanıyor. 50–200 g. Birinci çatlamadan sonra gücü kendiliğinden düşürmek mümkün; örneğin %80 güç ve %10 düşüş, çatlamadan sonra %72 güç demek. - Çekirdek sıcaklığı (BT) profili: 100–200 g. - BT/inlet ve BT/güç profilleri: Bunlar zamana göre değil çekirdek sıcaklığına göre ilerliyor: "BT şu dereceye gelince inlet'i ya da gücü şuna getir." 120 g ve üstü için öneriliyor. BT'ye göre ilerleyen profillerin birkaç özelliği öğretici: - Dönüş noktasından (turning point) önce BT düştüğü için profil ilk ayarda bekliyor; dönüş noktasında BT'ye uyan adıma atlıyor. - BT yükselmezse profil ilerlemiyor. Kavrum takılırsa inlet ya da güç artırılmalı. - Farklı kahveler farklı hızda ısındığı için aynı profil farklı kavrum süreleri veriyor; süre doğrudan ayarlanamıyor. Kavrumu yavaşlatmak için ısı azaltılıyor. - Kavrumun sonunda BT yavaş yükseldiği için son adımlar birbirine birkaç derece yakın olabiliyor. Roest'e göre aynı profili kullanan iki kişinin farklı sonuç alması normal: Makine, kurulum ve kahve farklı. Paylaşılan profil, özellikle BT/inlet profili, küçük ayarlarla kendi makinenize uydurulmalı. ## Başlangıç sıcaklığı ve "momentum" - Güç ve inlet profillerinde makine, çekirdekler dökülmeden önce bir bekleme sıcaklığına ulaşıyor (charge temperature). Varsayılanı 180°C. ET ve BT profillerinde bu değer profilin içinde. - Roest'e göre bekleme sıcaklığı yüksekse hazne daha fazla ısı depoluyor ve kavrumun başında iletimle aktarılan ısı artıyor. Düşükse başlangıçtaki ısı daha çok havayla geliyor. Bu, makinenin depoladığı ısının kavrumun başını nasıl değiştirdiğini gösteren iyi bir örnek. (Momentum yazısı) - Partiler arası protokol (between-batch protocol): Makineyi her partiden önce aynı başlangıç durumuna getiren otomatik program. Feran'a göre L100 Plus'taki program kavrumları saniyeler içinde tutarlı kılıyor. Feran ayrıca Scott Rao'nun önerisine dayanan 12 dakikalık bir ısınma programı kullanıyor. ## Tambur hızı ve fan - Tambur hızı (main motor RPM): Kanatların dönüş hızı, kavrum sırasında da değiştirilebiliyor. Roest'e göre devir arttıkça çekirdekler sıcak havaya daha eşit dağılıyor ve kavrum hızlanıyor. Feran 100 g'da dakikada 55, 200 g'da kahve egzoza savrulmasın diye yaklaşık 35 devir kullanıyor. Feran'ın tespitine göre yazılımda girilen devir dişlilerle sabit basamaklara bağlı: 20–28, 29–33, 34–39, 40–49 ve 50–65 aralıklarının her biri tek bir hıza karşılık geliyor. Parti büyüdükçe tambur hızının da değişmesi gerektiğini tambur yazımızda anlatmıştık; burada tersine, büyük partide hız düşürülüyor, çünkü kanatlar çekirdekleri egzoza fırlatabiliyor. - Fan: Roest'teki fan egzoz fanı. Roest'e göre sıcaklığa göre çalışan profillerde fazla hava daha çok enerji harcatıyor, ama kavrum süresini klasik tamburlu makinelerdekinden daha az etkiliyor; kavrum süresini değiştirmek için fan yerine sıcaklık ya da güç ayarlanmalı. Egzoz hortumu sabitse ve odada kavrulmuş kahve kokusu varsa fan büyük olasılıkla düşük. (Hava akışı yazısı) - Tamburdaki basınç: Feran'ın denemelerinde egzoz fanı %60–75'teyken tambur pozitif, %80–90'dayken negatif basınçtaydı. %90 ayarı 100 g'da daha istikrarlı BT ve daha güvenilir sonuç verdi. Pozitif basınçta kavrulan açık kavrumlar Feran'ın tadımında günlerce sönük kaldı ve 2–4 haftada açıldı; negatif basınçtakiler ertesi gün iyiydi. Bu tek bir kişinin gözlemi. ## Birinci çatlama ve kavrumun sonu - Plus sürümlerinde birinci çatlama sesle algılanabiliyor. Algılama belirlenen bir BT'den sonra başlıyor ve kaç çatlamanın sayılacağı ayarlanıyor; Roest 3–5 öneriyor. - Kavrum gelişim süresiyle (saniye ya da yüzde), toplam süreyle ya da hedef BT ile bitirilebiliyor. Gelişim yüzdesi toplam kavrum süresinden hesaplanıyor. ## Yeni başlayanlara Feran'ın uyarısı Feran'a göre makine "tam tak-çalıştır değil". Scott Rao'nun 100 g'lık profiliyle uçları yanmış (tipping) ya da az gelişmiş kavrumlar aldı ve doğru sonucu bulması iki hafta sürdü. Sorunu, havayı ve tamburu sabit tutup yalnızca gücü değiştirerek elle kavurarak çözdü; sonra bu elle kavrumları kopyalayan otomatik profiller kurdu. Önerisi: Başkalarının profillerine güvenmeden önce elle kavurup makinenin sınırlarını öğrenmek. Bu, temel kayıttaki "her denemede yalnızca bir şey değiştirilmeli" ilkesinin makinedeki karşılığı. Feran ayrıca rakımın önemli olduğunu not ediyor: 1650 m'deki bir atölyede hava 200 m'dekinden yaklaşık %17 daha seyrek ve aynı sonucu almak için daha yüksek inlet sıcaklığı gerekiyor. Kendi Roest profillerinizi, kavrum kayıtlarınızı ve sonuçlarınızı bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Roest, "Adjustable roasting parameters", "About roasting profiles", "How to use BT/IT and BT/Power profiles" (roestcoffee.com destek sayfaları); Feran, C. (2023). Sampling sample roasters. christopherferan.com, 1 Eylül 2023.

Bu kayıt, kavruma başlarken kaydındaki makineden bağımsız ilkelerin Kaffelogic Nano 7'de hangi ayara karşılık geldiğini anlatıyor. Makineyle ilgili bilgiler Kaffelogic'in kendi belgelerinden geliyor: güncel kullanım kılavuzu (V3.12), eski kılavuz (Mayıs 2021) ve *The Kaffelogic Roaster's Companion* (sürüm 3.0, Kasım 2020). İkisi arasında fark olan yerlerde güncel kılavuzu esas aldık. Companion daha eski yazılım dönemine ait; varsayılan profil o zaman K-logic Classic'ti, bugün KL Explorer. ## Makine ısıyı nasıl veriyor? - Sıcak havayla kavuran bir makine. Hava makinenin altından girip ısıtıcının üzerinden geçiyor ve çekirdekleri kavrum haznesinin içinde döndürüyor. Isının büyük kısmı çekirdeğe sıcak havayla geliyor; tamburlu makinelerdeki gibi sıcak bir metal yüzey yok. (Kavrumdaki Isının Üç Yüzü) - Haznenin ısıl kütlesi küçük. Kaffelogic'e göre hazne kavrumun başında çekirdeklerle hızla aynı sıcaklığa geliyor. Bu yüzden makine tamburlu makineler gibi boşken ısıtılmıyor; çekirdekler soğuk makineye konuyor. İlk dakikadan kısa süren başlangıç bölümüne Kaffelogic "preheat" diyor. Momentum yazımızdaki açıklamaya göre bu, makinede depolanan ısının az olduğu ve ayar değişikliklerinin çekirdeğe daha çabuk yansıyacağı anlamına geliyor; bu bizim çıkarımımız, Kaffelogic'te ayrıca ölçülmedi. (Momentum yazısı) - Güç: Isıtıcının verebileceği en yüksek güç 1400 W. Kaffelogic, oda sıcaklığı ya da şebeke gerilimi düşerse gereken güç artacağı için bir pay bırakılmasını öneriyor. Makine 220 V'un altında her zaman yeterli güç alamayabiliyor; uzatma kablosu gerilimi düşürebiliyor. - Kapasite: Güncel kılavuz 120 g çiğ kahveyle başlamayı söylüyor. Ayrıca satılan BOOST kitiyle 50 g'dan 180–200 g'a kadar, 10 g'lık adımlarla parti seçilebiliyor. Eski belgelere göre hazır profiller 100–120 g için tasarlanmış. Kafeinsiz ya da monsooned gibi yoğunluğu düşük kahveler ölçekle değil tartıyla konmalı. Makineye önerilenden fazla kahve konursa çekirdekler dönmeyi bırakabiliyor ve yangın riski oluşuyor. - Rakım kalibrasyonu: Makine deniz seviyesinde kalibre ediliyor. Kaffelogic, 500 m'nin üstünde kullanılıyorsa kendi sitesindeki kalibrasyon adımlarının uygulanmasını öneriyor (kaffelogic.com/calibration). Türkiye'de birçok şehir bu yüksekliğin üstünde. Yüksekte havanın daha seyrek olduğunu ve aynı ayarların farklı sonuç verdiğini Roest kaydında Feran'ın gözlemiyle anlatıyoruz. ## Profil, seviye ve kavrumun sonu - Profil kavrumun sıcaklık eğrisini belirliyor. Profil, kavrumun her anında makinenin hangi sıcaklıkta olması gerektiğini söyleyen eğri. Makine bu eğriyi kendisi izliyor. Fan hızı da profilin içinde ayrı bir eğri olarak duruyor. - Kavrumun ne zaman biteceğini seviye belirliyor. Profiller "açık uçlu": Eğri sıcaklığı zamana göre veriyor ama kavrumun nerede biteceğini söylemiyor. Kavrumu 0,1 ile 5,9 arasındaki seviye bitiriyor. Seviye yükseldikçe kavrum hem uzuyor hem koyulaşıyor. Kılavuzdaki karşılıklar: - 0,1–0,9 çok açık: birinci çatlamanın başı - 1,0–1,9 açık: birinci çatlama sürüyor - 2,0–2,9 orta-açık: birinci çatlamanın sonu - 3,0–3,9 orta - 4,0–4,9 orta-koyu: ikinci çatlamanın başı - 5,0–5,9 koyu: ikinci çatlamanın sonu - Başlangıç seviyesi: Güncel kılavuz ilk kavrum için KL Explorer profilinde 3,0'ı öneriyor. Genel başlangıç noktası espresso için 3,0, filtre için 2,5. Seviyeler profilden profile değişebiliyor. Eski Companion ise filtre için 2,2–2,7, espresso ve filtre arası çok amaçlı kullanım için 2,8–3,6, koyu espresso için 3,7–4,4 veriyordu. - Tada göre ayar: Kılavuza göre kahvenin tadı fazla kavrulmuş, yanık ya da koyuysa seviye düşürülüyor; fazla ekşi, boş ya da açıksa yükseltiliyor. - Seviyeyi bulmanın yolu: basamaklı deneme (bracketing). Birkaç seviyede birer parti kavrulur. Güncel kılavuzun örneği 2,0, 2,5 ve 3,0; Companion daha sık aralık öneriyor, örneğin önerilen seviye 3,3 ise 2,9, 3,1, 3,3, 3,5 ve 3,7. En beğenilen seçilir, sonra onun bir altı ve bir üstü denenir. Kaffelogic'e göre seviyeyle profilin tasarlandığı kavrum stilinin dışına çok çıkılırsa tat az gelişmiş ya da yanık olabiliyor; farklı bir stil için farklı bir profil seçmek gerekiyor. ## Kavrumun aşamaları makinede Companion kavrumu üç aşamada anlatıyor. Sıcaklıklar makinenin probunun gösterdiği değerler: - Kurutma: Çekirdeğin nemi ve ısı iletkenliği en yüksek. - Maillard: Renk değişimi yaklaşık 160°C'de başlıyor. Kaffelogic'e göre bu aşamada RoR'un keskin değişmemesi, düzenli düşmesi en iyisi. - Gelişim: Birinci çatlama genellikle 205°C civarında başlıyor ve bir dakika kadar sürüyor. Kavrum genellikle birinci çatlamadan sonra, ikinci çatlamadan önce ya da başında, 220–230°C arasında bitiyor. Kaffelogic, 180–205°C arasında çekirdeğin ısı ürettiğini, birinci çatlamada ise suyun buharlaşmasıyla ısı aldığını ve RoR'un ani düştüğünü yazıyor. Kavrum kaydında eğrinin profilin üstüne çıkması ve çatlamada altına inmesi bu yüzden. Çekirdeğin ne zaman ve ne kadar ısı ürettiği ise araştırmalarda tartışmalı; bir modele göre bu ısının kavrumun son sıcaklığına etkisi 5°C'den az. (Kırılma anları) Companion kurutma aşamasında kurulan sıcaklık farkının kavruma "momentum" verdiğini de yazıyor. Momentum yazımızda bu kelimenin aslında makinenin ve havanın depoladığı ısıyı anlattığını göstermiştik. ## Probun gösterdiği sıcaklık - Kaffelogic'in probu çekirdeklere değiyor ve korumasız, bu yüzden çok hızlı tepki veriyor. Kaffelogic'e göre prob çekirdek yüzey sıcaklığının iyi ama kusursuz olmayan bir göstergesi: Havadan da etkilendiği için çekirdeğin gerçek yüzey sıcaklığı probun gösterdiğinden 5–10°C düşük. - Fan hızı bu farkı değiştiriyor. Hava ne kadar hızlıysa fark o kadar büyük. Fan değiştirilince renk değişimi ve birinci çatlamanın göründüğü sıcaklıklar da değişiyor. - Kaffelogic'teki dereceler başka bir makinenin dereceleriyle doğrudan karşılaştırılamıyor; Companion da her makinenin prob yerinin ve gecikmesinin farklı olduğunu, ilişkinin doğrusal olmadığını yazıyor. (Prob yazısı) - Probun ucuna dokunulmamalı ve uç temizlenmemeli; hasar görürse makine çalışmıyor. ## Fan: havanın hızı - Fan çok yavaşsa çekirdekler yeterince dönmüyor ve kavrum düzensiz oluyor. Çok hızlıysa hava yeterince ısınamıyor ve kavrum profilin altında kalıyor. - Kaffelogic'e göre arada fan hızı kavrumun stilini de değiştiriyor: Hızlı hava çekirdeklerin havada asılı kaldığı hava kavrumuna, yavaş hava tambura biraz daha yakın bir sonuç veriyor. Varsayılan fan eğrisi, 120 g için kullanılabilecek en düşük fan hızıyla tasarlanmış. (Hava akışı yazısı) - Fanı kontrol etmenin yolu: Fan Preview. Menüdeki bu seçenek, profilin başlangıç fan hızını ısı vermeden çalıştırıyor. Hedef, çekirdeklerin haznenin ortasında yavaşça dönmesi. Çekirdekler kıpırdamıyorsa kahve azaltılmalı; fazla savruluyorsa artırılmalı. Makine çekirdeklerin iyi dönmediğini algılarsa kavrumu durduruyor ("thermal dip/runaway"); kılavuza göre nedeni ya hava giriş ve çıkışının tıkanması ya da profile göre fazla kahve. - Kendi fan eğrisini kuranlar için: Companion'a göre fan, zamanlayıcı modunda (Profile ve Menu düğmelerine birlikte basılarak) ısı vermeden denenebiliyor. Başlangıç fanı çiğ, sonraki bölümün fanı kavrulmuş çekirdeklerle denenmeli, çünkü kavrulan çekirdek hafifliyor. Kavrum sırasında ısıtıcı 1300 W'ı aşıyorsa fan büyük olasılıkla fazla. ## Gelişim süresini ölçmek - Birinci çatlama duyulunca düğmeyle işaretlenirse ekranda gelişim süresi, toplam süreye oranı ve çatlamadan bu yana sıcaklık artışı görünüyor. Companion, Scott Rao'nun %20–25 önerisini aktarıyor. - Güncel yazılımda Preferences menüsünde kavrumun seviyeyle mi gelişim yüzdesiyle mi biteceği seçilebiliyor (Dial In By). Dev% Lock açıksa, birinci çatlama işaretlendiğinde makine kavrumu girilen gelişim oranına göre kendisi ayarlıyor. Entered FC/End "Keep" ayarında, aynı profildeki bir önceki kavrumda girilen çatlama ve bitiş noktası kullanılıyor. - Kavrum gelişim yüzdesiyle elle de bitirilebiliyor; o zaman makine seviyeyi bitirilen noktaya göre kendisi ayarlıyor. Bu, yeni bir kahve için doğru seviyeyi bulmanın bir yolu: Kavrum önce hedeften yüksek bir seviyeyle başlatılır, istenen gelişim oranında elle bitirilir, bulunan seviye basamaklı denemenin merkezi olur. - Companion'a göre aynı profille farklı kahveler birinci çatlamaya farklı zamanlarda giriyor. ## Hazır profiller - Kaffelogic'in profilleri: Güncel kılavuz başlangıç için üç temel profil öneriyor: KL Explorer, Washed ve Natural. Bunlarla istenen tat alınamazsa rakım profil setlerine geçiliyor: Çiğ kahve paketindeki işleme yöntemi ve rakım okunup ikisini ve demleme yöntemini (espresso ya da filtre) içeren profil seçiliyor. Eski Companion'da rakım profilleri dört banda ayrılıyordu (0–1200, 1200–1500, 1500–2000 ve 2000–2700 m) ve her bant için hemen içilmeye hazır (RTD) ve 3–5 gün dinlenmesi gereken (Rest) iki profil vardı. - Kaffelogic'in sitesindeki temel profil listesi: - KL Explorer: Yeni kullanıcılar için varsayılan profil; KL Classic'in değiştirilmiş hâli. - KL Washed ve KL Natural: Yıkanmış ve doğal işlenmiş kahveler için başlangıç noktaları. Kullanım notları profil dosyasının "About this file" sekmesinde. - RTD: Kavrumdan hemen sonra demlenmek için; tadı 2–3 gün sürüyor. - REST: En iyi tadı kavrumdan yaklaşık 3–5 gün sonra veriyor. - Cupping: Kahveyi cupping için belirli bir noktaya kadar kavuruyor; kusurları ve kökenin temel tadını değerlendirmek için. - KL Classic: Eski varsayılan profil; sorun ararken ve günlük orta-koyu kavrumlar için. Bu profilde seviye 3, 227°C'ye karşılık geliyor. - Decaf, Robusta ve Super Dark: Kafeinsiz kahve, robusta ve çok koyu, asiditesi düşük, gövdeli kavrumlar için. - Kaffelogic'e göre kavrumun tadı beklenen gibi değilse başka bir temel profil ya da topluluğun paylaştığı bir profil denenebiliyor. Kavrum fazla açık ya da koyu olduysa seviye kavrum sırasında bile + ve − düğmeleriyle değiştirilebiliyor. - Kaffelogic'e göre profil kahvede olmayan bir tadı yaratmıyor, var olan tatları öne çıkarıyor. Profiller değiştirilirken yan yana karşılaştırma ve son kararı tadın vermesi öneriliyor. - kl-profiles.com: Kaffelogic kullanıcılarının profil paylaştığı topluluk sitesi. Kaffelogic kendi sitesinin menüsünde bu siteye bağlantı veriyor; siteyi ise Christian Hülsemeyer işletiyor ve sitede Kaffelogic'le resmî bir bağı olmadığı yazıyor. Sitedeki profil oluşturucu, girilen bilgilerden profil öneriyor. Kullandığı kurallar ölçülmüş veri değil, bir kullanıcının pratik kuralları; ama hangi bilginin neyi değiştirdiğini görmek için öğretici: - Yoğunluk arttıkça birinci çatlama hedefi düşüyor. Örneğin 650–675 g/L için 209°C, 725–750 g/L için 200°C. - Yoğunluk bilinmiyorsa rakımdan tahmin ediliyor. 1000 m altı için 640 g/L, 1800 m üstü için 740 g/L. Araç bunun zayıf bir tahmin olduğunu, yoğunluğun ölçülmesi gerektiğini yazıyor. - Çekirdek iriliği fanı değiştiriyor. 10 gramdaki çekirdek sayısı azaldıkça, yani çekirdek iriydikçe fan hızı artıyor. - Doğal ve anaerobik işlenmiş kahvelerde birinci çatlamanın yaklaşık 1°C erken gelmesi bekleniyor ve önerilen seviye biraz düşürülüyor. Bu kuralların hiçbiri Kahve Kavurma Bilimi serisindeki ölçümlerle doğrulanmış değil. Kimya yazımızda, aynı koşullarda kavrulan farklı kökenli kahvelerin farklı kavrulduğunu, ama bunun bileşimden mi yoksa boyut ve yoğunluktan mı geldiğinin kesin olmadığını anlatmıştık. (Kavrumun kimyası) - Hazır profil bir başlangıç. Başka bir kahve için tasarlanmış profil, seviye ve gelişim denemeleriyle kendi kahvenize uydurulur. ## Makineye özgü notlar - Kılavuza göre normal bir kavrum 8–12 dakika sürüyor ve 220–240°C'de bitiyor; soğutma 4–5 dakika. - Arka arkaya kavrum mümkün. Güncel kılavuza göre makine açık bırakılırsa partiler arasında beklemek gerekmiyor; makine iki saatlik bir sürede 120 dakika kesintisiz çalışacak biçimde tasarlanmış. Eski Companion, her kavrum profilin biraz daha üstünde başlıyorsa makinede ısı biriktiğini ve birkaç dakika beklenmesini öneriyordu. - Güncel modelde makine kabloyla bilgisayara bağlanıyor; Kaffelogic Studio kavrum kayıtlarını, profilleri ve yazılım güncellemelerini buradan yönetiyor. Kaffelogic, sorun ararken özel profiller yerine temel profillerin kullanılmasını öneriyor; böylece değişkenler azalıyor. Kendi Kaffelogic profillerinizi, seviye denemelerinizi ve sonuçlarınızı bu başlığın altına yazabilirsiniz. Kaynaklar: Kaffelogic, *Nano 7 User Manual*, V3.12; Kaffelogic, "Profiles" sayfası (kaffelogic.com/pages/profiles); Kaffelogic, *Nano 7 Instructions for Use* (5 Mayıs 2021); Kaffelogic, *The Kaffelogic Roaster's Companion*, sürüm 3.0, Chris Hilder (1 Kasım 2020); kl-profiles.com profil oluşturucusu (Christian Hülsemeyer).

Bu kayıt, Kahve Kavurma Bilimi serisinde kaynaklarıyla anlattığımız bulguları yeni başlayanlar için tek yerde topluyor. Hangi makineyle kavrulursa kavrulsun geçerli olan ilkeler burada. Her maddenin ayrıntısı bağlantılı yazıda. Kaffelogic Nano 7 kullananlar için adım adım rehber üç kayıtta: hazırlık ve ilk kavrum, ilk on kavrum ve sorun giderme. Kaffelogic Nano 7, Roest ve Aillio Bullet için ayrı kayıtlar var; bu ilkelerin o makinelerde hangi ayara karşılık geldiğini orada anlatıyoruz. ## Kavrum bir ısı aktarımı - Isı çekirdeğe üç yoldan gelir. Sıcak metale değerek (iletim), sıcak havayla (taşınım) ve ışınımla. Modern makinelerin çoğunda ısının büyük kısmı sıcak havayla geliyor. Sıcak hava çekirdeğin bütün yüzeyini aynı anda ısıtıyor; sıcak metal ise yalnızca değdiği küçük noktayı ısıtıyor ve fazla ısınırsa orayı yakıyor. (Kavrumdaki Isının Üç Yüzü) - Isı ile sıcaklık aynı şey değil. Sıcaklık ısının hangi yöne akacağını söyler; ne kadar ısı akacağını maddenin kütlesi ve özgül ısısı belirler. Çekirdek ile çevresi arasındaki sıcaklık farkı ne kadar büyükse ısı o kadar hızlı geçer. (Momentum yazısı) - Hava da bir ayar. Aynı sıcaklıkta daha hızlı hava daha fazla ısı taşır. Ama havayı artırmak, ısıtıcının ısıtması gereken havayı da artırır; sonuç makineye göre değişir. (Hava akışı yazısı) ## Ekrandaki sayı ne söyler? - Prob çekirdeğin değil kendi sıcaklığını ölçer. Çekirdek sıcaklığı (BT) probu çekirdeklerle aralarındaki havanın karışımını okur; çekirdeğin gerçek yüzey sıcaklığı bundan farklı olabilir. Probun kalınlığı ve yeri eğrinin şeklini değiştirir. Bu yüzden sıcaklıklar ancak aynı makinede, aynı probla karşılaştırılabilir; başka bir makineden gelen derece doğrudan aktarılamaz. (Prob yazısı) - RoR, sıcaklığın dakikadaki artış hızı. Kavrum boyunca yavaş yavaş düşmesi beklenir, çünkü çekirdek ısındıkça çevresiyle arasındaki fark azalır. ## Kavrumun aşamaları - Önce su buharlaşır. Çekirdekteki su buharlaşırken çok fazla ısı tüketir. Çekirdeğin sıcaklığını bir derece artırmak için gereken enerji, su buharlaşırken en yüksek düzeyde. Nemi yüksek kahve kavrumun başında daha fazla ısı ister. (Nem yazısı) - Sonra renk değişir ve tepkimeler hızlanır. Maillard tepkimeleri kahveye kahverengini ve kavrulmuş kokusunu verir. Hangi kokuların oluşacağını çekirdekteki amino asitler ve diğer öncü maddeler belirliyor. (Kavrumun kimyası) - Birinci çatlama. Çekirdeğin içinde biriken buhar ve gaz yapıyı çatlatır. Çatlamada RoR çoğu zaman çöker, ardından yeniden yükselir (flick). Bunların nedeni kesin olarak bilinmiyor; flick, çekirdeğin ısı üretmeye başladığını göstermeyebilir. (Kırılma anları) - Kavrum boyunca çekirdek ağırlık kaybeder. Genellikle %14–20; büyük kısmı su. Kayıp kavrum rengiyle birlikte artar, bu yüzden kavrum derecesini izlemenin bir yolu. (Ağırlık ve basınç yazısı) ## Makinenin depoladığı ısı - "Momentum" aslında depolanmış ısı. Alev ya da ısıtıcı kısıldıktan sonra çekirdek sıcaklığının bir süre yükselmesi, makinenin metalinde ve havasında depolanan ısıdan geliyor. Ağır tamburlu makinelerde bu etki büyük; ısıl kütlesi küçük, sıcak havayla kavuran makinelerde küçük. (Momentum yazısı) ## Parti büyüklüğü ve hareket - Üreticinin kapasitesi bir üst sınır. Parti ısıtıcının gücüne göre büyükse kavrum uzar ve tat düzleşir. Parti çok küçükse prob çekirdek yığınının içinde kalmaz ve anlamlı bir değer okumaz. (Tambur yazısı) - Çekirdekler iyi karışmalı. Tamburda bunu tambur hızı, sıcak havayla kavuran makinelerde havanın hızı sağlıyor. Çekirdekler bir yerde uzun süre kalırsa ya yüzeyden yanar ya da düzensiz kavrulur. ## Kavrumu bitirmek - Hızlı soğutma kavrumun parçası. Çekirdekler 4 dakikadan kısa sürede 40°C'nin altına inmeli. Yavaş soğuyan kahvede kavrum sürüyor ve tat "pişmiş" bir hâl alabiliyor. (Soğutma yazısı) - Gelişim süresi. Birinci çatlamadan kavrumun sonuna kadar geçen süre. Toplam süreye oranı sık kullanılan bir ölçü; örneğin 10 dakikalık kavrumda çatlama 7:30'da başladıysa gelişim süresi 2,5 dakika, oranı %25. Scott Rao bu oranın %20–25 olmasını öneriyor. Bu bir başlangıç önerisi, ölçülmüş bir en iyi değer değil. ## Nasıl öğrenilir? - Her denemede yalnızca bir şey değiştirilmeli. Kavrumda süre, sıcaklık ve renk birbirine bağlı: Aynı renge farklı sürede ulaşmak için sıcaklığın da değişmesi gerekiyor. İki şey birden değişirse farkın nereden geldiği anlaşılmaz. (Modelleme yazısı) - Kayıt tutmak ve tatmak. Kavrum eğrisi, parti ağırlığı, kavrum sonrası ağırlık ve renk not edilirse kavrumlar karşılaştırılabilir. Hiçbir model ya da hazır profil sonucun tadını söyleyemiyor; karar kahveyi tatmakla veriliyor. - Her kahve kendi profilini ister. Aynı koşullarda kavrulan farklı kökenli kahvelerde bazı koku maddeleri farklı zamanlarda ve farklı miktarlarda çıkıyor. Başkasının profili iyi bir başlangıç, ama son ayar sizin kahvenize ve makinenize göre yapılır. Kendi gözlemlerinizi, kavrum kayıtlarınızı ve sorularınızı bu başlığın altına yazabilirsiniz.

Bu rehber, blogda kaynaklarıyla anlattığımız bulguları tek yerde topluyor. Her maddenin ayrıntısı bağlantılı yazıda. Aklınıza takılan bir şey olursa bu başlığın altına yazabilir ya da Gözlemler'de yeni bir başlık açabilirsiniz. ## Ekipman - Değirmen, ekstraksiyonun ulaşabileceği sınırı belirler. Ekstraksiyon, kahvedeki maddelerin ne kadarının suya geçtiğini anlatır. İyi bir değirmen daha az ince parçacık üretir ve parçacıkların boyutu birbirine daha yakın olur; bu sayede kahve acılaşmadan daha yüksek ekstraksiyona çıkabiliyor. Bıçaklı öğütücüler ise hem çok ince hem çok iri parçacık üretiyor, bu yüzden aynı fincanda ekşilik ve acılık bir arada görülebilir. (Değirmen yazısı) - Tartı şart. Kahve ve su gramla ölçülmezse aynı tarifi bir daha tutturmak mümkün olmuyor. - Dripper'ın malzemesi küçük bir fark yaratır. Sıcaklığı en iyi plastik dripper koruyor; iyi ısıtılmış seramik ve cam dripper'larla arasındaki fark ölçümlerde 1–2°C. Seramik ya da cam dripper kullanılıyorsa önceden mutlaka ısıtılmalı. (Dripper yazısı) - Kâğıt filtre demleme süresini değiştirir. Kâğıtlar arasında akış hızı yaklaşık üç kat fark edebiliyor; filtre değişince aynı tarif farklı sürede biter. Beyaz kâğıdın kahveye verdiği kâğıt tadı ölçümlerde çok küçük çıktı. Kahverengi, yani ağartılmamış kâğıdı ise demlemeden önce yaklaşık 150 g sıcak suyla ıslatmak gerekiyor. (Kâğıt filtre yazısı) ## Başlangıç tarifi - Oran: 15 g kahve, 250 g su (yaklaşık 1:17). Bu oran, Avrupa standardının esas aldığı litre başına 60 g kahveye yakın. SCA'nın (Specialty Coffee Association) önerdiği litre başına 55 g (yaklaşık 1:18) biraz daha hafif bir fincan verir. (%18–22 yazısı) - Öğütüm: Doğru ayar her değirmende farklı. İlk demlemede toplam süre not edilir, sonraki demlemelerde öğütüm tada göre ayarlanır; nasıl ayarlanacağı aşağıdaki "Tada göre ayar" bölümünde. - Taze öğütüm: Kahve demlemeden hemen önce öğütülmeli. Öğütülen kahve, içinde tuttuğu gazın büyük kısmını ilk dakikalarda kaybediyor. (Tazelik yazısı) - Su sıcaklığı: Evde bildiğiniz tek sıcaklık kettle'ın ekranındaki sayı ve tariflerde yazan da bu. Başlangıç için kettle'da 93–96°C yaygın kullanılan bir aralık. Kahve dripper'da bundan daha düşük bir sıcaklıkta demleniyor: Jonathan Gagné'nin ölçümünde plastik V60'a kettle'dan 99°C su döküldüğünde, dripper'daki kahve demleme boyunca ortalama 88°C'de kalıyordu. UC Davis'te yapılan bir çalışmada da filtre kahve makinesinin suyu 87, 90 ve 93°C'ye ayarlandı. Fincanın yoğunluğu ve ekstraksiyon sabit tutulduğunda tadımcılar bu sıcaklıklar arasında belirgin bir fark bulmadı. Yani birkaç derece için endişelenmeye gerek yok. Önemli olan, kettle'ı her demlemede aynı dereceye ayarlamak. (Sıcaklık sorusu) - Blooming: Blooming, kahvenin tamamını ıslatmak için yapılan ilk küçük döküş; su döküldükten sonra kısa bir süre beklenir. "Kahvenin iki katı su, 30–45 saniye" gibi yaygın ölçüler deneyimden geliyor. Yayımlanmış denemelerde blooming yapmak ya da yapmamak ekstraksiyonu ölçülebilir biçimde değiştirmedi; blooming suyunu iki katına çıkarmak ise bir denemede ekstraksiyonu 2,4 puan düşürdü. Önemli olan, her demlemede aynı şekilde yapılması. (Blooming yazısı) - Döküş: Kalan su iki ya da üç döküşte eklenir. Kettle, akış kahveye çarparken damlalara ayrılmayacak yükseklikte tutulmalı. Döküşler arasında kahve yatağının üzerinde su tutmak sıcaklığı koruyor. Kahve yatağı, dripper'da ıslanmış kahvenin oluşturduğu katman. Öte yandan tek bir noktaya uzun süre dökmek yatakta çukur açabilir. Demlemenin sonunda kısa bir swirl (dripper'ı dairesel hareketle sallamak) yatağı düzlüyor, uzun bir swirl ise süzülmeyi, yani suyun yataktan geçip akmasını yavaşlatır. (Döküş yazısı) ## Tada göre ayar: adım adım Fincandaki tat beklediğiniz gibi değilse, sorununuza uyan başlıktaki adımlar sırayla denenebilir. Bir adım tek başına yetmezse bir sonrakine geçilir. Her denemede yalnızca bir şey değiştirilmeli; yoksa farkın nereden geldiği anlaşılmaz. ### Tadı ekşi ve boşsa, ağızda kısa kalıyorsa Bu tat çoğu zaman yetersiz ekstraksiyondan, yani kahveden suya yeterince madde geçmemesinden geliyor. 1. Öğütümü bir iki kademe inceltmek. Daha ince öğütülen kahveden suya daha fazla madde geçer; demleme de biraz uzar. 2. İnceltmek yetmezse kettle'ı birkaç derece artırmak. ### Tadı acı, buruk ve ağırsa Acılık her zaman aşırı ekstraksiyondan gelmiyor. UC Davis'ten Batali ve ekibinin tadım deneyinde acılık ve ağızdaki burukluk, kahveden suya ne kadar madde geçtiğiyle değil, yalnızca fincanın yoğunluğuyla birlikte arttı. Bunu ekstraksiyon yazımızda anlatmıştık. 1. Önce aynı kahveye biraz daha su eklemek. Örneğin 15 g kahveyi 250 g yerine 270 g suyla demlemek. 2. Acılık sürüyorsa öğütümü biraz kalınlaştırmak. Aynı oranda kahveden suya daha az madde geçince fincan da hafifliyor. 3. Koyu kavrumlu bir kahvede kettle'ı birkaç derece düşürmek de aynı yönde etki ediyor. ### Tadı hem ekşi hem acıysa Bu, kahvenin bir kısmından fazla, bir kısmından az madde geçtiğini gösteriyor: Ekstraksiyon yatağın her yerinde eşit olmamış. 1. Döküşü eşitlemek. Su yatağın bütün yüzeyine yayılarak dökülür, tek bir noktaya uzun süre dökülmez ve demlemenin sonunda kısa bir swirl ile yatak düzlenir. 2. Sorun sürerse değirmene bakmak. Bıçaklı öğütücüler ve çok fazla ince parçacık üreten değirmenler aynı fincanda hem ekşilik hem acılık verebilir. ### Tadı sulu ve zayıfsa Fincandaki çözünmüş kahve oranı (TDS) düşük demektir. 1. Aynı suya biraz daha kahve koymak. Örneğin 250 g suyla 15 g yerine 16–17 g kahve demlemek. 2. Ya da aynı kahveyi biraz daha az suyla demlemek. Örneğin 15 g kahveye 250 g yerine 230 g su. ### Süzülme çok uzun sürüyorsa Çok ince parçacıklar kâğıdın gözeneklerini tıkıyor olabilir. 1. Öğütümü biraz kalınlaştırmak. 2. Demlemenin sonundaki swirl'ü kısaltmak. Uzun swirl süzülmeyi yavaşlatıyor. 3. Yeni bir filtre paketine geçildiyse filtreyi de hesaba katmak. Kâğıtlar arasında akış hızı yaklaşık üç kat fark edebiliyor. Acılığın asıl kaynağının sanıldığı gibi kafein olmadığını da acılık yazımızda anlatmıştık. ## Ölçüm - Refraktometre başlangıç için şart değil. Tartı ve dikkatli bir tadım yeterli. Refraktometre, kahvedeki çözünmüş madde oranını ölçen küçük bir cihaz. Ayar yaparken ve tutarlılığı kontrol ederken sayı verir, ama kahvenin iyi olup olmadığını tek başına söylemez. (Refraktometre yazısı) - Ekstraksiyon hesabı tartılmış fincanla yapılır. Posa her gram kahve için yaklaşık 2 g su tutuyor; dökülen suyla yapılan hesap bu yüzden ekstraksiyonu olduğundan yüksek gösterir. - Sık duyulan %18–22 ekstraksiyon aralığı bir başlangıç noktası, hedef değil. İyi bir değirmenle öğütülen kahve %22'nin üzerinde bile acılaşmadan dengeli bir tat verebilir. (%18–22 yazısı) ## Kaynaklar - Batali, M.E., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). Brew temperature, at fixed brew strength and extraction, has little impact on the sensory profile of drip brew coffee. *Scientific Reports*, 10, 16450. - Diğer bütün bulguların kaynakları, bağlantı verilen blog yazılarının sonunda yer alıyor.

Evde kahve demleyen herkesin bildiği tek sıcaklık, kettle'ın ekranındaki sayı. Tariflerde yazan "93°C" de bu sayı. Kimse dripper'daki ıslak kahveye termometre daldırıp ölçmüyor, ölçmesi de gerekmiyor. Bu kayıttaki bütün öneriler de bu yüzden kettle'da gördüğünüz dereceye göre. Yine de bilmekte fayda olan bir şey var: Kettle'daki sayı, kahvenin demlendiği sıcaklık değil. Su kettle'dan akarken, dripper'a, kâğıda ve kahveye değerken ısı kaybediyor. Jonathan Gagné bunu dripper'daki ıslak kahveye termometre daldırarak ölçtü. Plastik V60'a kettle'dan 99°C su döktüğünde, dripper'daki kahve demleme boyunca ortalama 88°C'de kalıyordu. Isıyı daha iyi tutan Stagg [X] dripper'ında aynı 88°C için kettle'da 94°C yeterliydi. Bunun pratikteki anlamı şu: Kettle'ı aynı dereceye ayarlayan iki kişi, farklı dripper'larla farklı sıcaklıkta demliyor olabilir. Bir tarifteki dereceyi birebir uygulamak bu yüzden her zaman aynı sonucu vermiyor. Sıcaklık tadı ne kadar değiştirir? UC Davis'te Batali, Ristenpart ve Guinard 2020'de bunu filtre kahve makinesiyle test etti. Makinenin suyunu 87, 90 ve 93°C'ye ayarlayarak demleme yaptılar. Her sıcaklıkta öğütümü ve süreyi ayarlayıp iki değeri sabit tuttular: fincanın yoğunluğunu (TDS) ve ekstraksiyonu, yani kahvedeki maddelerin ne kadarının suya geçtiğini. Sonuç şaşırtıcıydı. Eğitimli tadım paneli üç sıcaklık arasında belirgin bir tat farkı bulmadı. Tadı asıl belirleyen yoğunluk ve ekstraksiyondu. Bu, sıcaklığın önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Sıcaklık, kahveden suya ne kadar madde geçeceğini değiştiriyor. Ama aynı etki öğütüm ya da süreyle de elde edilebiliyor. Yani 90°C ile 93°C arasında takılıp kalmaya gerek yok. Fincanın tadını değiştirmek için elinizde başka araçlar da var. Natural ve anaerobik kahveler daha düşük sıcaklıkta mı demlenmeli? Sektör profesyonelleri arasında natural ve anaerobik kahveler için kettle'da 88–90°C, yıkanmış kahveler için 90–93°C gibi öneriler sık dolaşıyor. Gerekçe, bu kahvelerin daha kolay ekstrakte olduğu ve yüksek sıcaklıkta fermente notaların sertleştiği. Ancak işleme yöntemine göre ideal sıcaklığı karşılaştıran bir çalışma bulamadık. Kavrum derecesi de sıcaklık seçimini etkiliyor. Gagné, tanımadığı bir markanın kahvesinde kettle'ı 96°C'ye ayarladığını, koyu kavrumlarda 88°C'ye kadar indirdiğini yazıyor. Pratikte: Yeni bir kahve deniyorsanız. Kettle'da 93–96°C, yaygın kullanılan bir başlangıç aralığı. Seramik ya da cam bir dripper kullanıyorsanız, dripper'ı önceden ısıtmak bu derecenin kahveye daha az kayıpla ulaşmasını sağlıyor. Kahvenizin tadı acı ya da buruksa, fermente notalar sertleşiyorsa. Önce öğütümü biraz kalınlaştırmak akla gelen ilk adım. Kettle'ı birkaç derece düşürmek de aynı yönde etki ediyor. Kahvenizin tadı ekşi ve boşsa. Öğütümü inceltmek ya da kettle'ı birkaç derece artırmak, kahveden suya daha fazla madde geçiriyor. Bir tarifi paylaşıyor ya da birinin tarifini deniyorsanız. Yazılan derecenin kettle'daki sayı olduğunu ve hangi dripper'ın kullanıldığını bilmek işe yarıyor. Gagné'nin ölçümünde aynı dripper sıcaklığı için plastik V60'ta 99°C, Stagg [X]'te 94°C gerekiyordu. En önemlisi: Kettle'ı her demlemede aynı dereceye ayarlamak. Böylece fincan değiştiğinde nedeni başka bir yerde aranabiliyor. Ayrıntılar: dripper yazısı, işleme yöntemine göre demleme. Kaynaklar: Batali, M.E., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). Brew temperature, at fixed brew strength and extraction, has little impact on the sensory profile of drip brew coffee. *Scientific Reports*, 10, 16450. Gagné, J. (2020). Brewing with the Fellow Stagg [X] Dripper. Coffee ad Astra.

Kahve profesyonellerinin sık tartıştığı bir soru: Natural ya da anaerobik bir kahve, yıkanmış bir kahveyle aynı tarifle mi demlenmeli? Natural ve anaerobik kahveler için "daha kalın öğütüm, daha düşük sıcaklık, daha düşük ekstraksiyon" gibi öneriler neredeyse kural gibi dolaşıyor. Bu önerilerin arkasında ne kadar veri olduğunu araştırdık ve sonuç şaşırtıcıydı. ## Kısa cevap Aynı kahvenin yıkanmış, natural ve anaerobik olarak işlenmiş örneklerini aynı koşullarda demleyip ideal öğütümü, sıcaklığı ya da ekstraksiyonu karşılaştıran bir çalışma bulamadık. Yani işleme yöntemine özel bir tarifi destekleyen ölçülmüş bir veri şu an yok; yukarıdaki öneriler deneyime dayanıyor. ## Bilinenler İşleme yöntemi çekirdeğin kimyasını değiştirir. Knopp, Bytof ve Selmar 2006'da aynı arabica'yı paralel olarak hem yıkanmış hem natural yöntemle işledi. Natural çekirdeklerde glikoz ve fruktoz belirgin biçimde daha yüksek çıktı; yıkanmış işlemede bu iki şeker azalıyordu. Yeşil kahvedeki ana şeker olan sakaroz, yani sofra şekeri ise işleme yönteminden anlamlı ölçüde etkilenmedi. Bu fark fincana kadar taşınıyor, ama kavrum onu küçültüyor. Kim ve arkadaşları 2022'de bir Geisha kahvesini üç işleme yöntemi, üç kavrum derecesi ve iki demleme yöntemiyle inceledi. Demlenmiş kahvedeki bileşiklerin dağılımını en çok kavrum derecesi belirledi: Toplam farkın %58,8'i kavrumdan geliyordu. İşleme yönteminin payı açık kavrumda %35, koyu kavrumda %22'ydi. Her işleme yöntemi fincanda kendine özgü bir iz de bıraktı; anaerobikte, natural'da ve yıkanmışta farklı bileşikler öne çıktı. Fincandaki tadı büyük ölçüde yoğunluk ve ekstraksiyon belirliyor. UC Davis'te yapılan çalışmalarda tadım panelinin algıladığı özelliklerin çoğu, fincandaki çözünmüş kahve oranıyla (TDS) ve ekstraksiyonla, yani kahvedeki maddelerin ne kadarının suya geçtiğiyle değişti. Batali'nin deneyinde acılık ve burukluk yalnızca yoğunlukla arttı. Ekşilik yoğunlukla arttı, ekstraksiyon yükseldikçe azaldı. TDS ve ekstraksiyon sabitken, makinenin suyu 87, 90 ya da 93°C'ye ayarlandığında tat belirgin biçimde değişmedi. Frost'un çalışmasında da TDS arttıkça tatlılık azaldı. Ancak bu çalışmalar her biri tek bir kahveyle yapıldı. Frost'un kullandığı kahve yıkanmış bir arabica'ydı. Natural ya da anaerobik kahvelerde aynı sonucun çıkıp çıkmadığı bilinmiyor. ## Pratikte öneri Veri olmadığı için işleme yöntemine göre farklı sayılar vermek yerine, üç kahve türü için de aynı yoldan gitmeyi öneriyoruz: 1. Aynı temel tarifle başlamak. 15 g kahve, 250 g su, kettle'da 93–96°C, kısa bir blooming ve iki-üç döküş. Blooming, kahvenin tamamını ıslatmak için yapılan ilk küçük döküş (başlangıç rehberi). 2. Tada göre her seferinde tek bir şeyi değiştirmek. - Tadı ekşi ve boşsa öğütümü bir kademe inceltmek. - Tadı acı, buruk ve ağırsa aynı kahveyi biraz daha fazla suyla demlemek. Batali'nin deneyinde acılık ve burukluk yoğunlukla arttı. - Fermente notalar sertleşiyorsa öğütümü bir kademe kalınlaştırmak. Bu, kahve profesyonellerinin deneyimine dayanan bir öneri, ölçülmüş değil. - Tadı sulu ve zayıfsa aynı suya biraz daha kahve koymak. 3. Sonucu not etmek. Kahvenin işleme yöntemi, kavrum derecesi, öğütüm ayarı, oran, süre ve tadım notu. Natural ya da anaerobik bir kahvede fermente ve meyvemsi notalar yüksek ekstraksiyonda sertleşiyorsa, öğütümü kalınlaştırıp ekstraksiyonu düşürmek bu adımlarla zaten örtüşüyor. > Önemli olan, kararın paketteki işleme yönteminin adına göre değil, fincandaki tada göre verilmesi. ## Birlikte veri toplayalım Bu soruya cevap verecek veriyi birlikte biriktirebiliriz. Aynı değirmen ve aynı tarifle bir yıkanmış ve bir natural ya da anaerobik kahve demlediyseniz, iki kahvede tadın en iyi olduğu öğütüm ayarını, oranı, süreyi ve mümkünse TDS'i bu başlığın altına yazın. Yeterli sonuç biriktiğinde özetleyip paylaşacağız. ## Kaynaklar - Knopp, S., Bytof, G., Selmar, D. (2006). Influence of processing on the content of sugars in green Arabica coffee beans. *European Food Research and Technology*, 223, 195–201. - Kim, C.-H., Park, S.J., Yu, J.S., Lee, D.Y. (2022). Interactive effect of post-harvest processing method, roasting degree, and brewing method on coffee metabolite profiles. *Food Chemistry*, 397, 133749. - Frost, S.C., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). Effects of brew strength, brew yield, and roast on the sensory quality of drip brewed coffee. *Journal of Food Science*, 85(8), 2530–2543. - Batali, M.E., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). Brew temperature, at fixed brew strength and extraction, has little impact on the sensory profile of drip brew coffee. *Scientific Reports*, 10, 16450.

Sıcaklığı en iyi plastik V60 koruyor, çünkü hem hafif hem de ısıyı dışarı yavaş veriyor. Ama fark sanıldığı kadar büyük değil. San Francisco'daki Andytown Coffee plastik, cam ve seramik V60'larla 18 demleme yaptı ve her demlemenin sonunda, su tamamen süzüldüğünde kahve yatağının ve fincandaki kahvenin sıcaklığını ölçtü. En sıcak ve en soğuk sonuç arasındaki fark yalnızca yaklaşık 1–2°C çıktı. Seramik ve cam V60 ağır olduğu için, ısıtılmadan kullanılırsa suyun ısısının önemli bir kısmını çekebilir. Bu yüzden bu dripper'ları önceden ısıtmak önemli. En kolay yolu, filtreyi bol sıcak suyla ıslatmak. Kısacası seçim büyük ölçüde kullanım kolaylığı, dayanıklılık ve zevk meselesi. Dripper değiştiğinde tarifin biraz farklı sonuç verebileceğini hesaba katmak yeterli olur. Ayrıntılar: dripper yazısı.

Beyaz, yani ağartılmış kâğıtta tat açısından şart değil. Kâğıdın kahveye verdiği tat ölçümlerde çok küçük çıktı. Jonathan Gagné beyaz Hario kâğıtları 200 g sıcak suda 3 dakika bekletti ve suya ölçülebilir bir madde geçmedi. Kahverengi, yani ağartılmamış kâğıttan ise 5 ppm madde geçti. 1 ppm, 1 litre suda yaklaşık 1 mg çözünmüş madde demek. Kahverengi kâğıt önce yaklaşık 150 g sıcak suyla ıslatıldığında bu miktar da ölçülemeyecek kadar azaldı. Islatmanın iki faydası daha var: Kâğıdın dripper'a tam oturmasını sağlıyor ve dripper'ı ısıtıyor. Bu ısıtma özellikle seramik ve cam dripper'larda önemli. Islatma suyunu demlemeye başlamadan önce server'dan dökmeyi unutmamak gerekiyor. Ayrıntılar: kâğıt filtre yazısı.

Şaşırtıcı ama bu sorunun bilimsel bir cevabı yok. Blooming, kahvenin tamamını ıslatmak için yapılan ilk küçük döküş. Süresinin ya da su miktarının tadı nasıl etkilediğini kontrollü olarak ölçen bir çalışma bulamadık. "Kahvenin iki katı su, 30–45 saniye" gibi yaygın ölçüler deneyimden geliyor. Bilinenler şunlar: Blooming sırasındaki kabarcıklar büyük ölçüde kahvedeki karbondioksitten geliyor; taze kahvede, gazını kaybetmiş kahveye göre daha çok kabarcık çıkar. Su kahve parçacığına dışarıdan içeriye doğru, zaman alarak giriyor. Blooming'in amacı da bütün kahveyi ıslatmak. Kuru kalan bölgeler demlemeye geç katılıyor. En önemli nokta tutarlılık. Blooming her demlemede aynı su miktarı ve aynı süreyle yapılırsa, iki demleme arasındaki farkın nedeni başka bir yerde aranabilir. Ayrıntılar: blooming yazısı. Not (10 Ekim 2026): Blooming yazısını yayımlanmış iki denemeyle güncelledik. Blooming'li ve blooming'siz AeroPress demlemelerinde ekstraksiyon farkı %0,2 çıktı. Pour-over'da yapılan bir denemede blooming'i 40'tan 60 saniyeye uzatmanın etkisi yok denecek kadar küçüktü: %19,6'ya karşı %19,31. Blooming suyunu iki katına çıkarmak ise ekstraksiyonu 2,4 puan düşürdü. Yani süreden çok, blooming'e dökülen suyun her seferinde aynı olması önemli görünüyor. İki deneme de hakemli bir dergide yayımlanmadı ve az tekrarla yapıldı.

Son dönemde pour-over'da çok konuşulan bir yöntemi birlikte test etmek istiyoruz. Blooming sırasında dripper'dan akan ilk kahve ayrı bir server'a ya da bardağa alınıp dökülüyor. Blooming, kahvenin tamamını ıslatmak için yapılan ilk küçük döküş. Bazı denemelerde demlemenin son kısmı da fincana alınmıyor. Hoon's Coffee, Ağustos 2026'daki bir videosunda bu yöntemi gösterdi: 13 g kahveye yaklaşık 20 g su döküldü, dripper'dan akan yaklaşık 12 g sıvı ayrıldı ve ayrılan sıvı "çok acı" bulundu. Araştırma tarafında ise UC Davis'ten Batali ve arkadaşlarının 2020 çalışması var. Araştırmacılar otomatik bir filtre kahve makinesinde demleme yaptı ve demleme sürerken altındaki karafı her 30 saniyede bir değiştirdi; elle yapılan bir blooming yoktu. Tadım paneli makineden akan ilk 30 saniyelik kahveyi daha acı ve daha ekşi, sonra akan kısımları daha tatlı ve çiçeksi buldu. Yazarlar belirli kısımları birleştirerek farklı tat profilleri elde edilebileceğini de yazıyor. Açık kalan iki soru var: 1. Fark ayrılan kısımdan mı, oranın değişmesinden mi geliyor? Son kısım fincana alınmayınca aynı kahveyle daha az su kullanılmış oluyor ve fincan yoğunlaşır. 2. Ekstraksiyon doğru hesaplanıyor mu? Posa her gram kahve için yaklaşık 2 g su tuttuğu için fincana, dökülen su kadar kahve düşmüyor. Hesap dökülen suyla yapılırsa ekstraksiyon olduğundan yüksek çıkar; bu yüzden fincanın tartılması gerekiyor. Deneyecekler için önerdiğimiz karşılaştırma: Aynı kahve, aynı öğütüm ve aynı suyla, fincanda aynı miktarda kahve olacak şekilde iki demleme. Biri normal yapılıyor, diğerinde blooming'de akan ilk kahve ayrılıyor. İki fincan tartılır, TDS'leri ölçülür ve mümkünse hangisinin hangisi olduğu bilinmeden (kör) tadılır. Sonuçlarınızı bu başlığın altına yazarsanız birlikte değerlendirebiliriz. Karşılaştırılabilir olması için şunları da eklemenizi rica ederiz: kahve, değirmen ve ayar, dripper ve filtre, oran, süre, kettle'ın derecesi, suyun bileşimi (şebeke, şişe ya da mineral eklenmiş arıtılmış su), fincan ağırlığı, TDS ve tadım notu. Not (31 Ağustos): Ölçüm yaparken gözden kaçabilecek birkaç ayrıntı: 1. Fincan tartılmalı. Posa her gram kahve için yaklaşık 2 g su tutar. 15 g kahveye blooming'den sonra 200 g su dökülürse fincana muhtemelen 175–185 g kahve düşüyor. TDS %1,40 iken ekstraksiyon 200 g ile hesaplanırsa %18,7 çıkar; gerçek fincan ağırlığıyla (180 g) hesaplanırsa %16,8. 2. Ayrılan kısım hesaba girmez. Refraktometre yalnızca fincandaki kahveyi ölçüyor. Ayrılan sıvı da tartılıp TDS'i ölçülürse iki değer toplanarak kahveden çıkan toplam madde bulunabilir. 3. Oran değişir. Son kısım fincana alınmazsa aynı kahveyle daha az su kullanılmış olur. Normal demlemeyle karşılaştırırken fincandaki kahve miktarı eşitlenmezse fark yöntemden değil, oranın değişmesinden kaynaklanabilir. 4. Su da sonucu etkiler. Karşılaştırılan iki demleme aynı suyla yapılmalı; arıtılmış suya mineral ekleniyorsa ne kadar eklendiği not edilmeli. Konuyu araştırmalarla birlikte blog yazımızda da ele aldık.

Sanıldığından çok daha kısa. Zürih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nin ölçümünde, taze kavrulmuş kahvenin içinde tuttuğu gazın %75'e kadarı öğütme sırasında ve hemen ardından, ilk 90 saniyede çıktı. İnce öğütülmüş kahve, kaba öğütülmüşe göre daha fazla gaz kaybediyor. Kaybolan gazın çoğu kokusuz karbondioksit. Ama tazelik başka iki yoldan da hızla kayboluyor: Kahveye kokusunu veren maddelerin en kolay buharlaşanları havaya karışıyor, bazı maddeler de oksijenle tepkimeye giriyor. Sonuçta kahvenin kokusu ve tadı giderek dengesini kaybediyor. Mümkünse. Kahveyi demlemeden hemen önce öğütmek, bu kaybı en aza indirmenin en kolay yolu. Öğütülmüş kahve saklamak zorundaysanız. Hava almayan, ağzına kadar dolu, küçük bir kavanoz kahvenin temas ettiği oksijeni azaltıyor. Bu, oksijenle tepkimeyi yavaşlatabilir, ama gaz ve koku kaybını durdurmuyor. Kavanozda saklamanın etkisi ayrıca ölçülmedi. Ayrıntılar: tazelik yazısı.

Ekşi, boş ve ağızda kısa kalan bir fincan çoğu zaman yetersiz ekstraksiyona işaret ediyor. Yani kahvedeki maddeler suya yeterince geçmemiş. Tadım deneyleri bu tabloya bir ayrıntı daha ekliyor. UC Davis'ten Batali ve ekibi 2020'de aynı kahveyi 270 kez demleyip on iki kişilik eğitimli bir panele tattırdı. Ekşilik, ölçülen bütün tatlar arasında en çok değişen tat oldu. Fincan yoğunlaştıkça arttı, kahveden suya geçen madde arttıkça azaldı. En ekşi fincanlar, yoğun ama kahveden suya az madde geçmiş olanlardı. Fincanınız ekşi ve sulu, zayıfsa. Kahveden suya daha fazla madde geçirmek gerekiyor. İlk adım öğütümü bir iki kademe inceltmek. Yetmezse kettle'ı birkaç derece artırmak ya da demleme süresini uzatmak da aynı yönde çalışıyor. Fincanınız ekşi ve aynı zamanda yoğunsa. Batali'nin deneyine göre ekşilik yoğunlukla da arttı. Bu durumda biraz daha fazla su kullanmak ekşiliği azaltabilir. Fincanınız hem ekşi hem acı, üstelik kuruysa. Durum farklı. Bu çoğu zaman dengesiz ekstraksiyonun işareti: Kahvenin bir kısmından fazla, bir kısmından az madde geçmiş. Öğütümü inceltmek bu sorunu çözmüyor. Önce döküşün eşit olup olmadığına, sorun sürerse değirmene bakmak gerekiyor. Her iki durumun adımları başlangıç rehberinde de var. Sirkeyi andıran keskin bir ekşilik varsa. Bu tat demlemeden değil, çekirdekten geliyor olabilir. Fermentasyon fazla uzadığında çekirdekte asetik asit birikiyor. Demlemeyi değiştirmek bu kusuru ortadan kaldırmıyor. Ayrıntılar: ekstraksiyon yazısı, asidite yazısı, %18–22 yazısı. Kaynak: Batali, M.E., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). Brew temperature, at fixed brew strength and extraction, has little impact on the sensory profile of drip brew coffee. *Scientific Reports*, 10, 16450.

Başlangıç için şart değil. Bir terazi ve dikkatli bir tadım, iyi bir fincanın büyük kısmını sağlıyor. Refraktometre, sıvıdaki çözünmüş madde oranını ölçen küçük bir cihaz. Fincandaki çözünmüş kahve oranını, yani TDS'i ölçüyor. Ekstraksiyon oranı, yani kullanılan kahvenin yüzde kaçının suya geçtiği de bu sayıdan hesaplanır. Yeni bir kahveyi ayarlarken bir değişikliğin etkisini sayıyla görmek ve aynı tarifin tutarlı çıkıp çıkmadığını kontrol etmek için kullanışlı bir araç. Ama sınırları var. Neyin çözündüğünü söylemiyor, yalnızca toplam miktarı gösteriyor. Ölçtüğü şey de bir ortalama: Kahvenin bir kısmı fazla, bir kısmı az ekstrakte olmuş olabilir. Sayı hedefteyken tat hedefte değilse sorun büyük olasılıkla ekstraksiyonun eşit olmamasında. Bir de hesap meselesi var: Ekstraksiyonu dökülen su miktarıyla değil, tartılmış fincanla hesaplamak gerekiyor. Aksi halde sonuç olduğundan yüksek çıkıyor. Ayrıntılar: refraktometre yazısı, ekstraksiyon yazısı.

Acılığın ilk şüphelisi genellikle kafein. Ama kafein, fincandaki toplam acılığın yalnızca yaklaşık %10–15'ini oluşturuyor. Asıl kaynak, kavrum sırasında klorojenik asitlerden oluşan bileşikler. Klorojenik asitler, yeşil kahvede bol bulunan bir asit grubu. Peki acı bir fincanda nereye bakmak gerekiyor? UC Davis'ten Batali ve ekibinin 2020'deki tadım deneyi şaşırtıcı bir cevap veriyor. Aynı kahveyi 270 kez demleyip on iki kişilik eğitimli bir panele tattırdılar. Acılık ve ağızdaki burukluk, kahveden suya ne kadar madde geçtiğiyle değil, yalnızca fincanın yoğunluğuyla birlikte arttı. Fincanınız acı ve ağırsa. İlk bakılacak yer yoğunluk. Aynı kahveyi biraz daha fazla suyla demlemek, öğütümü değiştirmekten daha isabetli olabilir. Bu sonuç filtre kahve makinesiyle yapılmış bir deneyden geliyor. Fincanınız hem acı hem ekşi, üstelik kuruysa. Bu çoğu zaman dengesiz ekstraksiyonun işareti. Kahvenin bir kısmından fazla, bir kısmından az madde geçmiş. Bu durumda döküşün eşit olup olmadığına ve değirmenin ürettiği ince parçacıklara bakmak gerekiyor. Acılık demlemenin başında da güçlü. UC Davis'te yapılan başka bir çalışmada, otomatik bir filtre kahve makinesinin altındaki karaf demleme boyunca her 30 saniyede bir değiştirildi. Elle yapılan bir blooming yoktu. Tadım paneli, makineden akan ilk 30 saniyelik kahveyi sonra akan kısımlardan daha acı ve daha ekşi buldu. Yani acılık yalnızca demlemenin uzamasından gelmiyor. Demlemenin başında akan en yoğun kahvede de güçlü. Koyu kavrumlu bir kahve içiyorsanız. Koyu kavrumda acılığın karakteri değişiyor ve daha sert, ağızda uzun süre kalan bir acılık öne çıkıyor. Yoğunluk kuralı burada da geçerli: Frost ve ekibinin çalışmasında açık, orta ve koyu kavrumun üçünde de fincan yoğunlaştıkça acılık arttı. Ayrıntılar: acılık yazısı, ekstraksiyon yazısı. Kaynaklar: Batali, M.E., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). *Scientific Reports*, 10, 16450. Batali, M.E. ve ark. (2020). *Journal of the Science of Food and Agriculture*, 100(7), 2953–2962. Frost, S.C., Ristenpart, W.D., Guinard, J.-X. (2020). *Journal of Food Science*, 85(8), 2530–2543.

Pour-over'da bir döküş bittikten sonra su kahve yatağından süzülür. Bir sonraki döküş, yatağın üzerinde hâlâ su varken de yapılabilir, su tamamen süzülüp yatak "kuruduktan" sonra da. İki yol arasında bir kaynağa dayanan tek fark sıcaklık. Sıcaklık: kaynağa dayanan fark. Jonathan Gagné, demleme boyunca kahve yatağının üzerinde yaklaşık 2,5 cm su tutmaya başladığını ve bunun dripper'daki kahvenin sıcaklığını korumada büyük fark yarattığını yazıyor. Nedeni basit: Pour-over'da kahve yatağının üstü havaya açık. Yatağın üzerindeki su azaldıkça ısıyı taşıyan su da azalıyor, ama havaya açık yüzey değişmiyor. Kahve bu yüzden hızla soğur ve soğudukça kahvedeki maddeler suya daha yavaş geçer. Bu farkın büyüklüğü dripper'a da bağlı. Gagné'nin önceki denemelerinde plastik V60'a kettle'dan 99°C su döküldüğünde, dripper'daki kahve ve su demleme boyunca ortalama 88°C'de kalıyordu. Fellow'un Stagg [X] dripper'ında aynı 88°C için 94°C'lik su yeterliydi. Gagné iki dripper'ın ısıyı ne kadar tuttuğunu ayrıca şöyle karşılaştırdı: Deliklerini kapattığı dripper'lara 100 mL sıcak su koydu ve suyun nasıl soğuduğunu, ölçümleri sürekli kaydeden bir termometreyle izledi. Stagg [X]'te sıcaklık biraz daha yüksek ve daha dengeli kaldı. Isıyı iyi tutmayan bir dripper'da yatağın kurumasıyla gelen sıcaklık kaybı muhtemelen daha belirgin olur. Diğer etkiler: kanıtı yok. Kahve profesyonelleri arasında iki görüş daha dolaşıyor, ama ikisini de karşılaştıran bir ölçüm bulamadık: - Yatak kuruyup su yeniden döküldüğünde, suyun kuru kahvede kolay bir yol bulup oradan akabileceği, yani kanallanmanın (suyun hep aynı yoldan akıp kahvenin bir kısmına hiç uğramaması) artabileceği söylenir. - Tersine, suyun tamamen süzülmesini bekleyip yeni döküşle yatağı her seferinde yeniden karıştırmanın ekstraksiyonu, yani kahvedeki maddelerin suya geçen miktarını artırdığı da savunuluyor. Pratikte: Kahvenizin sıcaklığını korumak istiyorsanız. Döküşler arasında yatağın üzerinde bir miktar su tutmak, bir kaynağa dayanan tek yaklaşım. Kettle'ı aynı dereceye ayarlasanız bile, yatak kuruduğunda dripper'daki kahve daha çok soğuyor. Tarifiniz yatağın kurumasına izin veriyorsa. Bunu her demlemede aynı şekilde yapmak önemli. Yoksa süre ve tat demlemeden demlemeye değişiyor. Hangisinin daha iyi olduğunu merak ediyorsanız. Aynı kahve, aynı öğütüm ve aynı toplam suyla iki demleme yapıp karşılaştırmak mümkün. Sonuçlarınızı bu başlığın altına yazarsanız birlikte değerlendirebiliriz. Kaynaklar: Gagné, J. (2019). A V60 Pour Over Video. Coffee ad Astra (yazar yanıtları). Gagné, J. (2020). Brewing with the Fellow Stagg [X] Dripper. Coffee ad Astra.