Kavurma uzmanlarının sık kullandığı bir kelime var: momentum. Kavrumun "birinci çatlamaya kavrumu bitirecek kadar momentumla girmesi" gerektiği söylenir. Kastedilen, o anda çekirdek sıcaklığının artış hızının, yani RoR'un (rate of rise) yeterince yüksek olması. Alev kısıldıktan sonra çekirdek sıcaklığının bir süre yükselmeye devam etmesi de bu fikri destekliyor gibi görünür.
Momentum kelimesi, kavrumda gaz ya da hava ayarı değiştirildikten sonra çekirdek sıcaklığının ve RoR'un bu değişikliğe geç tepki vermesini anlatmak için kullanılıyor. Bu gecikme gerçek. Ama nedeni, çekirdek sıcaklığının bir kez hızlanınca kendi başına yükselmeye devam etmesi değil. Bunu görmek için önce ısı ile sıcaklık arasındaki farkla başlamak gerekiyor.
Isı ile sıcaklık aynı şey değil
Gündelik dilde ısı ve sıcaklık çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Fizikte ise iki ayrı kavram. Kavrumda ısının çekirdeğe nasıl geçtiğini anlamak için ikisini ayırmak gerekiyor.
Isı, ısıl enerji demek. Daha doğrusu, bir cisimden diğerine aktarılan ısıl enerji. Bilimde enerjinin birimi joule (J). Kalori ve kilovatsaat (kWh) da yaygın enerji birimleri. Yakıtın enerji içeriğini göstermek için ise Btu (British thermal unit) kullanılıyor. Bir Btu, aşağı yukarı bir kibrit yanarken açığa çıkan enerji kadar.
Isıl enerji, bir maddenin içindeki atomların ya da moleküllerin hareket enerjisi. Molekül, birbirine bağlı atomlardan oluşan bir grup. Bir gazda moleküller rastgele hareket eder, birbirine ve bulundukları kabın duvarlarına çarpıp seker. Isıl enerji ne kadar çoksa bu hareket o kadar hızlı. Katı bir maddede ise atomlar yerlerinde titreşir. Isıl enerjisi daha fazla olan katının atomları daha güçlü titreşiyor.
Sıcaklık ise bir maddenin içerdiği ısıl enerjiyi başka bir maddeye ne kadar "istekle" aktardığının ölçüsü.
Bunu bir benzetmeyle düşünmek kolay. Bir boruyla birbirine bağlanmış iki kap düşünelim. Her kapta bir miktar su var ve bu su, kabın ısıl enerjisini temsil ediyor. Kaplardaki suyun yüksekliği de sıcaklığı temsil ediyor. Su nasıl daha dolu kaptan daha boş olana akarsa, ısı da sıcak maddeden soğuk olana akar ve iki maddenin sıcaklığı eşitlenene kadar akmaya devam eder. Isı akışını sürdüren şey sıcaklık farkı.
İki madde aynı sıcaklığa geldiğinde içerdikleri ısı yine de farklı olabilir. Benzetmede büyük kabın aynı yüksekliğe çıkması için çok daha fazla su gerekiyor. Bazı maddelerin aynı sıcaklığa çıkmak için daha fazla ısıya ihtiyaç duyması da bunun gibi.