Kettle'ınızın ekranında 94°C yazıyor, suyu döküyorsunuz. Peki o su kahveye değdiğinde hâlâ 94°C mi? Değil. Su kahveye değdiği andan itibaren ısı kaybetmeye başlıyor. Isının bir kısmı kahveyi, bir kısmı dripper'ı ısıtmaya gidiyor, bir kısmı da havaya kaçıyor.
Dripper'ın malzemesi bu kayıpların ikisini birden etkiliyor: ne kadar ısı çektiğini ve bu ısıyı dışarı ne kadar hızlı verdiğini. Plastik, cam ve seramik arasındaki tartışmanın kaynağı da bu.
Dripper ne kadar ısı çeker?
Bir malzemenin 1 gramını 1°C ısıtmak için gereken enerjiye öz ısı deniyor. Suyun öz ısısı çok yüksek: 1 g suyu 1°C ısıtmak için yaklaşık 4,18 J gerekiyor. Joule, enerji birimi. Borosilikat camda bu değer 0,83 J, porselende ise türüne göre 0,8–1,1 J civarında. Yani aynı ağırlıktaki cam ya da porselen, sudan dört-beş kat daha az enerjiyle ısınıyor.
Ama seramik dripper'lar hafif değil. Hario, porselen V60 02'nin ağırlığını kutusuyla birlikte yaklaşık 400 g olarak veriyor. Kutusuz 350 g ve öz ısısı 1 J/g°C olan seramik bir V60 üzerinden hesap şöyle:
- Isıtılmamış V60 (22°C): 94°C'deki 250 g su dripper'la tam dengeye gelseydi ortak sıcaklık yaklaşık 76°C olurdu. Su 18°C kadar soğurdu.
- Önceden ısıtılmış V60 (80°C): Aynı hesapla ortak sıcaklık yaklaşık 90,5°C olur. Kayıp 3–4°C'ye iner.
Bu hesap gerçekte olmayan bir durumu varsayıyor: suyun ve dripper'ın bütün ısılarını paylaşıp aynı sıcaklığa gelmesini. Demleme sırasında ise su dripper'dan akıp gidiyor ve bu denge hiçbir zaman tam kurulmuyor. Yine de hesap, ağır bir dripper'ın ısıtılmadan kullanıldığında ne kadar ısı çekebileceğini gösteriyor.
Önceden ısıtmak, hesaptaki 18°C'lik kaybı 3–4°C'ye indiriyor.